Wioletta Śląska-Zyśk

Ostatni weekend spędziłam w Ciechocinku. Spotkaliśmy się tam w rodzinnym gronie. Część z nas przyjechała z południa Polski, część z okolic Torunia. Ciechocinek okazał się dla nas miejscem idealnym: bliskim, ciepłym i otwartym na powolne, wspólne bycie ze sobą.

Od dawna mam wielką słabość do tego miasta. Ostatnio z cichym zaskoczeniem i pewnym rozrzewnieniem zauważyłam, że promuje się ono jako „miasto-ogród”. Przyznam szczerze, że poczułam nutę zazdrości. W końcu nasz Olsztyn również nosi w sobie ten piękny, zielony gen i niezwykle cenię to określenie.

Ale Ciechocinkowi naprawdę trudno odmówić wyjątkowego uroku.

To niewielkie miasto, liczące niewiele ponad dziesięć tysięcy mieszkańców, przeznacza podobno około miliona złotych rocznie na same kwiaty. I tę troskę po prostu się czuje. Przemyślane kompozycje, które cieszą oczy przez cały rok, dopieszczone parki, fontanny, które w pewnym momencie przestałam już liczyć i dostojny Park Sosnowy z cudownym świergotem ptaków.

Oczywiście Ciechocinek większości z nas kojarzy się z tężniami i dobroczynnym, sanatoryjnym mikroklimatem. Dla mnie jednak jego prawdziwa magia tkwi w czymś znacznie subtelniejszym.

Latem aleje wypełniają tłumy, przywodzące na myśl zakopiańskie Krupówki. Zdumiewające jest jednak to, że również poza sezonem miasto nie traci swojego tętna. Podczas naszego październikowego pobytu gości było naprawdę bardzo dużo.

Kawiarnie i restauracje żyły własnym rytmem, spacerowicze wypełniali przestrzenie wokół tężni, a znalezienie wolnej ławki wymagało odrobiny cierpliwości. Zastanawiałam się, co tak naprawdę przyciąga tych wszystkich ludzi? Przecież to nie są wyłącznie kuracjusze. Przyjeżdża tu mnóstwo osób z sąsiednich miejscowości, często po to, by spędzić w tej przestrzeni zaledwie kilka godzin.

Może chodzi po prostu o atmosferę?

Tutejsze uliczki są przepełnione dźwiękami. W jednym miejscu trzy dziewczyny grają na skrzypcach, kawałek dalej starszy pan śpiewa i dzieli się swoimi nagraniami, jeszcze kawałek dalej ktoś wydobywa ciepłe tony z saksofonu. Każdy z nich opowiada inną historię, a wszystko razem tworzy niezwykłą całość.

I jeszcze te słynne ciechocińskie fajfy. Z rosnącą sympatią przyglądam się tej tradycji. Tańce rozpoczynające się bezpretensjonalnie już popołudniu, w kilku miejscach naraz, przy bardzo różnorodnej muzyce. Można iść przed siebie, zatrzymać się tam, gdzie melodia rezonuje z nami najpiękniej i po prostu potańczyć. Bez przygotowań i wieczorowej oprawy. Dlaczego czystą radość z tańca mielibyśmy rezerwować wyłącznie na późne godziny?

A kiedy pojawia się pragnienie ciszy, wystarczy odejść kilka kroków od głównych ścieżek. Posłuchać wiatru w koronach drzew, popatrzeć na zieleń, złapać oddech.

Spacerując, pomyślałam, że poza sanatoryjnym życiem tajemnica Ciechocinka polega na podarowaniu sobie prawa do spacerowania bez celu.

Chociaż… czy na pewno bez celu?

Na co dzień niemal wszystko robimy po coś. Spotykamy się, by coś ustalić. Podejmujemy działania, by osiągnąć konkretne rezultaty. Planujemy, organizujemy, wyznaczamy kolejne punkty. Planowanie jest piękne i potrzebne. Porządkuje nasz świat i pozwala urzeczywistniać marzenia.

Ale równie mocno potrzebujemy chwil, w których możemy od tego gorsetu planów po prostu odpocząć. A przecież nawet odpoczynek tak łatwo potrafimy zmienić w kolejną listę zadań do odhaczenia.

Lubię spacerować po tym miasteczku. Po prostu wyjść bez celu i iść tam, dokąd powiodą kroki. Po to, by zatrzymać się przy muzyce, która poruszy wrażliwą strunę. Usiąść na ławce tylko dlatego, że pojawiła się potrzeba chwili refleksji. I moje ulubione tańce o godzinie piętnastej bez tłumaczenia się przed nikim.

Może najgłębszym sensem takich dni jest pozwolenie sobie na to, by przez moment nie mieć żadnego celu.

Nie wiem, czy to dojrzałość sprawia, że coraz pełniej doceniam takie momenty, czy po prostu ten rodzaj uważności stał się dla mnie najcenniejszą formą regeneracji.

Uwielbiam aktywność. Lubię tworzyć, planować i realizować ważne przedsięwzięcia. Ale z jednakową głębokością cenię sobie umiejętność zatrzymania się, bez harmonogramu, pośpiechu i wewnętrznego przymusu wypełniania każdej przestrzeni działaniem.

Czasami wystarczy po prostu być. Przy bliskich, przy muzyce, pośród jesiennych kwiatów i ze śpiewem ptaków w tle. I te ciche chwile, w których pozornie nic wielkiego się nie dzieje, są w gruncie rzeczy najpiękniejsze.

Jednym z luksusów naszych czasów jest spokój ducha przy okazji nierobienia niczego. Słynne włoskie dolce far niente ze świadomością, że w ten sposób niczego nie tracimy, a wręcz zyskujemy – dla siebie i dla naszych bliskich.

Wiola 🌸

W ochronie zdrowia trudnych tematów jest w bród. Problemy finansowe, niedobory kadrowe, rosnące koszty, presja czasu i natłok codziennych obowiązków. O tym wszystkim rozmawiamy w szpitalnych kuluarach niemal codziennie.

Ale obok tych wyzwań dzieje się też całe mnóstwo dobra. I chyba zbyt rzadko znajdujemy czas, żeby się przy nim zatrzymać i po prostu o nim opowiedzieć.

Ostatnio uczestniczyłam w ogólnopolskiej konferencji szpitali pulmonologicznych. W debacie poświęconej dobrym praktykom przy jednym stole usiedli reprezentanci dużych, uznanych ośrodków – m.in. ze Szczecina, Poznania, Otwocka czy Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc. Kiedy przyszła moja kolej, zaczęłam opowiadać o tym, co od miesięcy konsekwentnie budujemy w Warmińsko-Mazurskim Centrum Chorób Płuc w Olsztynie.

W pewnym momencie jeden z uczestników, znany profesor i ceniony lekarz, wstał i pochylił przede mną głowę w geście uznania.

Zrobiło mi się niezwykle miło, ale tego gestu nie odebrałam osobiście. W tej samej sekundzie pomyślałam o całym naszym zespole. Bo to, co dzieje się w Olsztynie, jest efektem zaangażowania, odwagi i cichego wysiłku całej naszej pracowniczej rodziny. O czym opowiadałam?

Bezpieczeństwo i fundamenty, których nie widać na co dzień

Mówiłam o przygotowaniu szpitala na sytuacje kryzysowe. Dzięki projektowi ponadnarodowemu rozwijamy rozwiązania podnoszące bezpieczeństwo pacjentów, a ze środków KPO i FEWiM dokupujemy nowoczesny sprzęt, inwestujemy w nowoczesne technologie oraz cyberbezpieczeństwo. Ale bezpieczeństwo to także techniczna niezależność: wybudowaliśmy własną studnię, mamy wydajne agregaty prądotwórcze i niezależne źródło wody. Na co dzień o tym się nie myśli, ale w sytuacji awaryjnej to absolutne fundamenty ochrony życia.

Profilaktyka: wyjść poza mury szpitala

Chcemy nie tylko leczyć skutki chorób, ale przede wszystkim im zapobiegać:

• Wirtualny asystent POChP: tworzymy pilotażowe cyfrowe wsparcie dla chorych. Pacjent uzyskuje odpowiedzi na trudne pytania i czuje się zaopiekowany w domu, unikając niepotrzebnych hospitalizacji. Najbardziej efektywne leczenie to przecież to, do którego dzięki profilaktyce w ogóle nie dochodzi.
• Pulmobus: w miejscowościach bez poradni pulmonologicznych pacjenci często trafiają do nas w stadiach zbyt zaawansowanych. Dlatego we współpracy polsko-litewskiej kupujemy „pulmobus”. Skoro pacjentom z odległych wsi trudniej dojechać do Olsztyna, to my z diagnostyką pojedziemy do nich.
• Edukacja dzieci i młodzieży: jesteśmy partnerem strategicznym pierwszej Olimpiady o Zdrowiu dla młodzieży (finansowanej ze środków ministerialnych), budując zdrowe nawyki na lata. Dla najmłodszych (klasy 1–3) organizujemy akcję „Supermoce Pierwszej Pomocy”. Skuteczna ochrona zdrowia zaczyna się znacznie wcześniej niż w momencie przekroczenia progu szpitala.

Ludzie i rozwój: kompetencje miękkie

Duże zainteresowanie wzbudził nasz projekt rozwoju kompetencji osobowych i społecznych. Dzięki wsparciu z KFS ponad 50 pracowników bierze udział w warsztatach opartych na koncepcji Stephena Coveya „7 nawyków skutecznego działania”. Uczymy się proaktywności, odpowiedzialności za decyzje, zarządzania priorytetami, empatycznego słuchania i budowania relacji win-win.

Część dyrektorów była zaskoczona, że szpital inwestuje w takie szkolenia. Ja od lat jestem przekonana, że to kluczowe. Najnowocześniejsza technologia zda się na nic, jeśli zabraknie nam komunikacji, zrozumienia i umiejętności współpracy. Szpital tworzą ludzie i to od nich zależy, jak czują się u nas nasi pacjenci. Zespół, który potrafi ze sobą rozmawiać, współpracować i przezwyciężać wyzwania, lepiej rozumie też drugiego człowieka.

Ekologia, otoczenie i holistyczna opieka

Równie proporcjonalnie rozwijamy otoczenie naszego Centrum:

• Zielona energia i dostępność: realizujemy dwa projekty OZE obniżające koszty oraz planujemy budowę nowego ciągu pieszego, bo przyjazny szpital zaczyna się jeszcze przed wejściem do rejestracji.
• Lasoterapia, czyli zieleń, która leczy: realizujemy projekty bioróżnorodności wokół budynku, a w kolejnym projekcie ponadnarodowym stworzymy dla pacjentów specjalne ścieżki leśne z małą infrastrukturą. Chcemy wykorzystać wyjątkowe położenie naszego szpitala. Otaczający nas las to nie tylko piękny widok za oknem, ale udowodnione naukowo wsparcie w obniżaniu stresu, wyciszeniu i regeneracji psychicznej pacjentów.
• Badania i prehabilitacja: prowadzimy badania kliniczne nad nowatorskimi terapiami oraz współpracujemy z partnerami z Danii w zakresie prehabilitacji, czyli kompleksowego przygotowania fizycznego, żywieniowego i psychicznego pacjenta do operacji.

Świadomie przewodzić

Słuchając pytań z sali, uświadomiłam sobie, jak gigantyczną pracę wykonaliśmy. Na co dzień, żyjąc od projektu do projektu w natłoku procedur, łatwo to przeoczyć.

Wróciłam z konferencji z refleksją, że czasami potrzebujemy spojrzenia z zewnątrz, żeby docenić własne podwórko. Świadome zarządzanie na liście priorytetów nie powinno mieć gaszenia pożarów, ale przede wszystkim:

• myślenie strategiczne i przewidywanie trendów oraz potrzeb mimo codziennych trudności,
• znajdowanie czasu na to, co ważne, a nie tylko na to, co pilne,
• pamięć o tym, że prawdziwy rozwój nie polega tylko na odnawianiu budynków czy pozyskiwaniu dotacji, ale zaczyna się od ludzi, którzy mają motywację.

Problemów mamy ich mnóstwo. Popełniamy błędy, przesuwamy terminy, weryfikujemy plany. Ale wyzwania nie mogą przysłaniać nam tego, co dobre. Wracałam do Olsztyna z ogromną wdzięcznością dla całego zespołu Warmińsko-Mazurskiego Centrum Chorób Płuc. I krzepiącą refleksją, że mimo codziennych trudności tworzymy razem coś naprawdę wyjątkowego!

O czym warto mówić głośno.

Lubimy pomagać. Myślę, że tak. A jednak pomaganie nie zawsze kojarzy nam się wyłącznie z niezmąconym dobrem. Bywa, że budzi w nas ostrożność. Zastanawiamy się, czy nie będziemy zbyt wścibscy, czy nasze intencje zostaną odczytane właściwie, czy gest wsparcia nie okaże się niefortunnie zinterpretowany. Z drugiej zaś strony, gdy to my sami znajdujemy się w potrzebie, prośba o pomoc wymaga od nas czasem dużego wysiłku.

Skąd się to bierze?

Do tej refleksji skłoniła mnie zupełnie powszednia rozmowa z młodą osobą z mojej rodziny. Opowiedziała mi, jak podczas lekcji podpowiedziała koleżance, za co ukarano ją oceną niedostateczną.

Wtedy myślami wróciłam do własnych lat szkolnych.

Przecież większość z nas doskonale pamięta takie momenty. Koleżanka stoi przy tablicy, sparaliżowana stresem; być może zna odpowiedź, lecz w emocjach wszystko umyka z jej pamięci. Widząc jej bezradność, szepczemy datę z historii, kluczowe pojęcie z biologii czy nazwisko bohatera lektury.

Chcemy po prostu pomóc.

Rzecz jasna rozumiem, że edukacja wymaga weryfikacji samodzielnej wiedzy ucznia. Nie zmierzam tu do podważania zasad oceniania ani do gloryfikacji ściągania. Intryguje mnie coś zgoła innego: jakiej lekcji, poza czystą wiedzą, udzielają nam takie sytuacje?

Dziecko wiedzione odruchem serca dostaje bowiem czytelny sygnał: nie pomagaj, bo poniesiesz konsekwencje. Albo: jeśli już pomagasz, rób to tak, aby nikt nie zauważył.

I pomyślałam: czy te drobne, wczesne doświadczenia nie zapuszczają w nas korzeni na całe lata?

Może właśnie wtedy, nieświadomie, zaczynamy przyswajać lekcję, że empatia bywa „nieopłacalna”. Że bezpieczniej jest pilnować własnego poletka i wychodzić z założenia: „umiesz liczyć, licz na siebie”.

A potem wkraczamy w dorosłość.

W pracy ktoś nie wie, jak rozwikłać problem. Ktoś inny gubi się pod natłokiem zadań lub przechodzi trudniejszy okres. W rodzinie brakuje komuś sił, przyjaciel zmaga się z kryzysem. I znów stajemy przed dylematem: podać dłoń czy uznać, że to nie nasza sprawa?

Są też sytuacje znacznie poważniejsze. Widząc, że dzieje się krzywda, milczymy. Na ulicy, w szkole, w przestrzeni zawodowej. Czasem z obawy przed opacznym odbiorem naszych intencji. Czasem ze zwykłego strachu, a niekiedy paraliżowani myślą: „To nie moja sprawa, to mnie nie dotyczy”.

Zastanawiam się, ile razy zdarzyło nam się dostrzec czyjąś potrzebę, lecz nie zrobiliśmy nic. Może uznaliśmy, że wyręczy nas ktoś inny? A może uznaliśmy, że powściągliwość to synonim kultury społecznej?

Powracam myślą do szkoły. Czy uczymy młode pokolenie nie tylko tego, kiedy podpowiadać nie wolno, ale również tego, kiedy nie wolno pozostać obojętnym? Kiedy należy stanąć w czyjejś obronie, wyciągnąć dłoń albo po prostu zaalarmować kogoś, kto potrafi skutecznie zareagować?

Oczywiście wsparcie nie zawsze wymaga bezpośredniej interwencji. Niekiedy mądrość polega na dostrzeżeniu problemu i wezwaniu odpowiednich służb bądź osób.

Ale bywa przecież i tak, że to my znajdujemy się po drugiej stronie barykady. To my ulegamy bezradności, nie wiemy, w którą stronę się obrócić i pilnie potrzebujemy oparcia.

I tu wyłania się kolejna kwestia: dlaczego bez porównania łatwiej przychodzi nam niesienie pomocy innym, niż poproszenie o nią dla siebie?

Prośbę o wsparcie ciągle jeszcze traktujemy jak kapitulację, dowód słabości. „Powinnam poradzić sobie sama”. „Nie chcę być ciężarem”. „Głupio mi prosić”. „Co ludzie pomyślą?”.

A przecież sięgnięcie po pomoc może być czymś dokładnie przeciwnym.

Może być przejawem głębokiej dojrzałości.

Nie każdy problem jesteśmy w stanie rozwiązać w pojedynkę. I wcale nie musimy wiedzieć wszystkiego. Niekiedy dojrzałym i roztropnym krokiem jest proste wyznanie: potrzebuję cię.

Rozważam także, skąd bierze się w nas ten opór przed przyjmowaniem wsparcia. Czy chodzi jedynie o dumę i chęć zachowania samowystarczalności? Czy może natychmiast uaktywnia się w nas poczucie długu?

Robert Cialdini precyzyjnie opisał zasadę wzajemności. Gest wywołuje w nas naturalne pragnienie rewanżu. Być może dlatego tak trudno nam przyjąć bezinteresowność: w naszej głowie natychmiast zapala się lampka z pytaniem: „Jak zdołam się odwdzięczyć?”.

A przecież czasami pełnią wdzięczności jest po prostu szczere: dziękuję i ciepły uśmiech.

Bliskie jest mi powiedzenie, że dobro wraca. Nie sądzę jednak, byśmy musieli prowadzić skrupulatną księgowość tego, ile daliśmy, a ile otrzymaliśmy od świata.

Z perspektywy czasu myślę, że warto pielęgnować w sobie i w innych nie tylko niezależność i odpowiedzialność, ale także mądre, wrażliwe pomaganie, odwagę cywilną oraz cenną umiejętność proszenia o wsparcie.

Jedno i drugie wymaga dojrzałej odwagi.

Pomaganie wymaga uważności na drugiego człowieka. Proszenie o pomoc — pokory i przyznania, że nie musimy dźwigać wszystkiego sami. Przyjęcie pomocy zaś to nic innego jak pozwolenie komuś na gest czystej dobroci.

W poprzednim tekście pisałam o tym, jak niezmiernie ważne jest świadome wyznaczanie granic i mówienie „tak” oraz „nie”. Również wtedy, gdy ktoś oczekuje naszej pomocy.

Dziś chciałabym zwrócić Waszą uwagę na drugą stronę tego medalu: nie musimy zawsze występować w roli silnego opiekuna. Czasem z czystym sercem możemy pozwolić sobie na bycie tym, kto potrzebuje oparcia.

Pomagajmy zatem, kiedy tylko możemy. Prośmy o wsparcie, gdy sił zaczyna brakować. Przyjmujmy je bez cienia wstydu. I dziękujmy z głębi serca każdemu, kto wyciąga do nas dłoń.

A jak to wygląda u Was?

Lubicie pomagać?

Jak radzicie sobie z przyjmowaniem wsparcia od innych?

A może znacznie łatwiej przychodzi Wam bycie oparciem dla świata niż powiedzenie z cicha: potrzebuję cię?

Jestem niezwykle ciekawa Waszych przemyśleń i doświadczeń.

Wiola

Powinnam wysłuchać, pojechać, odpisać, spotkać się, pomóc, znaleźć czas…

Myślę, że tak jak wielu z nas, mam problem z tym „powinnam”. Szczególnie wtedy, gdy chodzi o osoby bliskie. Bo ktoś potrzebuje rozmowy, ktoś inny rady. Czasem ktoś chce się wygadać, prosi o pomoc, a ktoś po prostu potrzebuje naszej obecności.

I nie ma w tym nic złego. Lubię ludzi. Lubię pomagać. Relacje są dla mnie bardzo ważne.

Ostatnimi czasy coraz częściej patrzę na nasze „tak” także z drugiej strony.

Każde „tak” ma swoją konsekwencję.

Jeśli mówię „tak” kolejnemu spotkaniu albo projektowi, być może mówię jednocześnie „nie” godzinie, którą chciałam spędzić z rodziną. Jeśli mówię „tak” kolejnej sprawie, którą ktoś chce ze mną omówić, może zabraknąć mi czasu na coś, co sama uznałam wcześniej za ważne. Jeśli kolejny raz rezygnuję z odpoczynku – mówię „nie” własnemu zdrowiu i regeneracji.

Nie zawsze oczywiście tak jest. I nie chciałabym, żeby z tego tekstu powstała pochwała odmawiania. Bardziej zależy mi na chwili refleksji.

Kiedy mówię „tak” – czemu jednocześnie mówię „nie”?

William Ury, jeden z najbardziej znanych ekspertów w dziedzinie negocjacji, w książce The Power of a Positive Noopisuje ciekawą zasadę: TAK – NIE – TAK.

Pierwsze „tak” kierujemy do siebie – do swoich wartości, potrzeb i tego, co jest dla nas naprawdę ważne. Dopiero z tego miejsca możemy powiedzieć komuś „nie”. A potem pojawia się drugie „tak” – dla relacji, szacunku, innego rozwiązania czy dalszej rozmowy.

Nie możemy więc naprawdę powiedzieć „tak” temu, co jest dla nas ważne, jeżeli nie potrafimy czasem powiedzieć „nie” temu, co z tym konkuruje.

Ostatnio moja kuzynka znalazła się w sytuacji, w której musiała powiedzieć „nie” osobie ze swojego bliskiego otoczenia. I oczywiście nie zostało to dobrze przyjęte.

Pomyślałam wtedy, że chyba właśnie tego często się obawiamy – że nasze „nie” może kogoś rozczarować.

Dużo zależy od tego, komu odmawiamy. Inaczej rozmawiamy z rodzicem, inaczej z przyjacielem, współpracownikiem, przełożonym czy własnym dzieckiem. Znaczenie mają wiek, bliskość, wzajemne zobowiązania, zależności i historia relacji.

Nie ma jednej recepty na dobre „nie”. Jest natomiast świadomość, że druga osoba nie musi być z naszej decyzji zadowolona. I według mnie jest to jedna z trudniejszych rzeczy do zaakceptowania.

Możemy odmówić spokojnie, z szacunkiem, nikogo nie atakując – a mimo to ktoś poczuje rozczarowanie. Może nawet się obrazić. Dotyczy to także sytuacji zawodowych.

W pracy mam bardzo prosty przykład. Najczęściej gościom nie proponuję kawy.

Nie dlatego, że nie lubię rozmawiać. Właśnie dlatego, że lubię. 🙂

Kawa potrafi oznaczać 30-40 minut. Zaczynamy od konkretnej sprawy, później pojawia się kolejna, potem jeszcze coś. Rozmowa jest miła, tylko praca nadal czeka. A później siedzę wieczorem, żeby dokończyć to, czego nie zdążyłam zrobić wcześniej.

Dlatego na moim stole nie stoją cukierki. Zamiast kolejnego spotkania często proponuję: napisz SMS-a, wyślij maila, prześlij najważniejsze informacje.

Ale jeśli trzeba się spotkać – to spotkajmy się.

Pamiętam jedno takie spotkanie, które „powinno się odbyć”. Zaznaczyłam na początku, że mam pół godziny. Po dwudziestu minutach nadal byliśmy daleko od sedna, więc powiedziałam uprzejmie:

„Zostało nam dziesięć minut. Chciałabym, żebyśmy wykorzystali je na najważniejszą sprawę”.

Zaskoczenie było spore. Pojawiło się nawet pewne niezadowolenie. Przypomniałam więc z uśmiechem, że umówiliśmy się na pół godziny i właśnie tyle czasu mogę dzisiaj poświęcić.

I co się okazało? Dziesięć minut wystarczyło, żeby powiedzieć wszystko, co naprawdę było ważne.

Ta sytuacja potwierdza, że postawienie granicy nie musi oznaczać braku życzliwości. Dałam swój czas. Wysłuchałam. Ale wcześniej jasno powiedziałam, ile tego czasu mam.

Niedawno obserwowałam też inną sytuację. Pewna bliska mi osoba bardzo zaangażowała się w problem kogoś innego. Chciała pomóc, więc powiedziała „tak”. I to było dobre „tak” – wypowiedziane z troski. Tyle że ten problem zaczął pochłaniać coraz więcej jej czasu i energii. Poczuła się przytłoczona.

Kiedy rozmawiałyśmy, wspólnie doszłyśmy do wniosku, że w takiej sytuacji warto zawsze ustalić: ile mogę dać, żeby pomagając komuś, nie zacząć odbierać czegoś sobie?

Czasu, spokoju, energii, obecności przy innych ważnych dla nas osobach. Po prostu możliwości zajęcia się własnym życiem.

Są oczywiście zobowiązania, których nie przeliczamy na minuty. Wynikają z miłości, odpowiedzialności, rodzicielstwa, partnerstwa, przyjaźni czy pracy.

Nie chodzi więc o to, żeby częściej mówić „nie” czy ostrożniej mówić „tak”.

Chodzi o świadomy wybór.

Jeśli mówimy „tak” – to z wiedzą, z czym to „tak” się wiąże. Ile czasu, energii i zaangażowania będzie od nas wymagało. I czy jesteśmy gotowi to dać. Czasami będzie to oznaczało rezygnację z czegoś innego – i to też jest w porządku, jeśli właśnie tak zdecydujemy.

Podobnie z „nie”. Nie każda odmowa jest brakiem życzliwości, egoizmem czy odrzuceniem drugiego człowieka. Czasami jest po prostu ochroną tego, co w danym momencie jest dla nas ważniejsze.

Dlatego nie bójmy się mówić ani „tak”, ani „nie”.

Mówmy jedno i drugie… świadomie.

Ze świadomością konsekwencji swojej decyzji i z szacunkiem dla innych. I dla siebie.

Dbając o ludzi i sprawy, na których najbardziej nam zależy, ale nie gubiąc po drodze własnych potrzeb, wartości i granic.

Bo ważne jest nie tylko to, co odpowiadamy. Ważne jest, dlaczego.

Kilka dni temu dostałam na Messengerze wiadomość od osoby, której zupełnie nie znałam.

Przyznam, że pierwszym odruchem była ostrożność. Chyba wielu z nas już tak ma. Ile razy dostaliśmy wiadomość od znajomego z prośbą: „Podeślij mi BLIK-a”, by po chwili okazało się, że ktoś włamał się na jego konto? Ile razy przyszedł link, którego lepiej było nie otwierać?

Ja sama bardzo na to uważam. Jeśli nie jestem pewna, po prostu nie klikam. Wiadomości dostaję dużo i nie na wszystkie odpowiadam od razu. Do tych od nieznajomych podchodzę szczególnie ostrożnie.

Ale tutaj nie było żadnego linku. Nie było prośby. Nie było próby namówienia mnie na cokolwiek.

Było… dobre słowo.

Autorka napisała, że przypadkiem trafiła na mojego bloga, szukając w internecie czegoś zupełnie innego. Zaczęła czytać. Jeden wpis, drugi, kolejny. A potem postanowiła do mnie napisać. Po prostu, żeby powiedzieć mi coś dobrego.

Podziękowałam jej. Bo takie słowa są miłe dla każdego. Są też motywacją. Czasami przychodzą dokładnie w momencie, kiedy człowiek ich potrzebuje, nawet jeśli sam jeszcze o tym nie wie.

W kolejnej wiadomości ta sama osoba napisała, że powinnam napisać książkę. I tego już nie będę ukrywać – książka jest jednym z moich marzeń. Może więc czasami potrzeba zupełnie obcej osoby, żeby przypomniała nam o czymś, co od dawna nosimy gdzieś w sobie.

To, co zauważamy

Dzisiaj rano, przygotowując tradycyjne polskie gołąbki, słuchałam audycji o medytacji i wdzięczności. Dla mnie wdzięczność to sposób patrzenia na życie.

Każdego dnia wokół nas dzieją się rzeczy dobre i złe. Spotykamy ludzi życzliwych i takich, którzy wystawiają naszą cierpliwość na próbę. Coś nam się udaje, coś nie wychodzi. Ktoś pomaga, ktoś zawodzi.

Nigdy nie mamy stuprocentowego wpływu na innych i na okoliczności. Ale mamy całkowity wpływ na to, czemu pozwalamy zająć najwięcej miejsca w naszej głowie.

Tego uczy nas również medytacja. Zatrzymania. Odsunięcia na chwilę nieustannego szumu. Zauważenia, co jest naprawdę ważne, a co tylko pilne, głośne albo próbuje ukraść naszą uwagę. Dla mnie medytacja to po prostu delektowanie się kawą czy smakowanie posiłku.

Podobnie jest z wdzięcznością. Trzeba ją systematycznie ćwiczyć i wzmacniać. Zatrzymywać na niej uwagę. Można mieć wokół siebie mnóstwo pięknych rzeczy i po pewnym czasie przestać je widzieć. Albo mieć obok wspaniałych ludzi i przyzwyczaić się do ich obecności.

Ja chcę się ciągle zachwycać. Odkrywać i smakować.

Mam za co być wdzięczna

Kiedy o tym myślę, utrwalam w sobie, jak wiele mam powodów do wdzięczności.

Jestem wdzięczna za moją rodzinę. Za rodziców, męża, dzieci. Za rodzeństwo. Za całą moją rodzinę – tę najbliższą i tę trochę dalszą. Za ludzi, których kocham i którzy są częścią mojego życia. Za moich przyjaciół. Za cudownych sąsiadów. Za ludzi, do których mogę zadzwonić, i za tych, którzy dzwonią do mnie.

Jestem wdzięczna za mój zespół. Za ludzi, z którymi każdego dnia pracuję, czasem się martwię, czasem śmieję i razem próbujemy robić coś dobrego.

Jestem wdzięczna za moją kotkę, za kolejną książkę, za dźwięk świerszczy, za smaki i zapachy. Uwielbiam kwiaty i chyba nie potrafię przejść obok nich obojętnie. Zawsze muszę się zatrzymać i powąchać. Zachwycają mnie trawy, drzewa, ogród. Światło pomiędzy gałęziami. Zapach po deszczu.

Potrzebujemy być zauważeni

Żyjemy w świecie, który nieustannie walczy o naszą uwagę. Coraz mniej oglądam telewizję, coraz rzadziej czytam nagłówki. Bardzo wiele z nich próbuje nas zatrzymać strachem, konfliktem, sensacją. To, co głośne i negatywne, bardzo skutecznie przyciąga wzrok. A potem możemy odnieść wrażenie, że właśnie taki jest cały świat.

Jest zło, to prawda. Jest świat materialny i nastawienie na „mieć”. Ale jest też „być” i „czuć”. Jest Pani, której nie znam, a która poświęciła swój czas, żeby napisać do obcej osoby kilka dobrych słów. Jest ktoś, kto w recepcji rozjaśnił nam dzień, i ktoś, kto został chwilę dłużej w pracy, żeby pomóc. Czasem wystarczy, że ktoś zadzwoni bez powodu, zrobi nam herbatę albo po prostu powie: „Poradzisz sobie”.

Wszyscy potrzebujemy być zauważeni. Potrzebujemy wiedzieć, że ktoś dostrzegł nasz wysiłek, zaangażowanie, obecność. Że dla kogoś to, co robimy, ma znaczenie.

I chyba zbyt często myślimy o innych dobre rzeczy, ale ich nie wypowiadamy. Jesteśmy komuś wdzięczni, ale odkładamy podziękowanie na później. Dostrzegamy czyjąś pracę, serdeczność albo zwykłą ludzką życzliwość, ale zostawiamy tę myśl dla siebie.

Mam w bliskim otoczeniu Małgosię. Ona dziękuje za wszystko. Każda, nawet najdrobniejsza rzecz zostaje przez nią zauważona. Kilka słów, za każdym razem. Wysłane serduszko i „dziękuję”. To jej postawa. Piękna.

Wdzięczność ma jeszcze jedną ważną i niezwykłą cechę. Kiedy ktoś daje nam coś dobrego, pojawia się naturalna potrzeba, żeby przekazać to dalej.

Ta nieznajoma napisała coś dobrego do mnie. Ja dzięki niej piszę dzisiaj ten tekst. Być może ktoś z Was po jego przeczytaniu napisze do kogoś, komu od dawna chciał podziękować. I nagle jedna wiadomość od jednej osoby zaczyna zataczać coraz większe kręgi.

Nie mamy wpływu na wszystko, co pojawia się w internecie. Nie zmienimy wszystkich nagłówków. Nie zatrzymamy całego zła, konfliktów ani oszustw.

Ale, co najważniejsze, możemy decydować, czym sami dokładamy się do świata.

Wierzę, że wdzięczność jest właśnie taką decyzją. To nie naiwność ani zakładanie różowych okularów. To uważność – to, że oprócz tego, co trudne, chcę widzieć również to, co piękne.

Bo życie składa się także z zapachu kwiatu. Ze smaku dobrej kawy, telefonu od przyjaciela, ze śmiechu kogoś bliskiego, z rozmowy z rodzeństwem, z merdającego ogona, z sąsiada, na którego można liczyć, z ludzi, z którymi pracujemy, z szumu drzew, z czyjejś dłoni. I z kilku dobrych słów napisanych przez zupełnie nieznajomą osobę.

Trzeba tylko zdążyć to zauważyć.

Dzisiaj jadę na imieniny do przyjaciółki. Jestem tak wdzięczna, że ją mam.

Życzę Wam pięknego dnia. I może jednej dobrej wiadomości, tej wysłanej albo otrzymanej.

A Pani, która do mnie napisała, jeszcze raz z serca dziękuję.

Wiola

Dostałam zaproszenie na warsztaty: „Jak zaplanować rok 2027?”.

2027?

Przeczytałam jeszcze raz. Nie dlatego, że nie zrozumiałam. Raczej dlatego, że byłam przekonana, iż ktoś zdecydowanie za bardzo się rozpędził.

Spojrzałam w kalendarz. Końcówka września.

No dobrze. W takim razie mam jedno pytanie: kto mi ukradł 2026 rok?

Przecież doskonale pamiętam, jak rok temu dostałam zaproszenie na warsztaty o dokładnie takim samym tytule.

Moja babcia zawsze mówiła, że im człowiek starszy, tym czas szybciej płynie. Kiedyś nie bardzo jej wierzyłam. Z biegiem lat zaczęłam podejrzewać, że babcia znała prawa fizyki, o których nie uczono mnie w szkole.

Teoretycznie powinniśmy mieć mnóstwo wolnego czasu

Bo coś tu się naprawdę nie zgadza. Zwłaszcza że współczesny świat robi wszystko, żebyśmy mieli go więcej.

Pralka pierze. Zmywarka zmywa. Suszarka suszy. Zakupy przyjeżdżają pod drzwi. Przelew robię w kilkanaście sekund. Nie muszę jechać kilkuset kilometrów na godzinne spotkanie, bo mogę połączyć się online.

Mamy szybkowary, wolnowary, roboty kuchenne i aplikacje do wszystkiego. Mamy sztuczną inteligencję, która w kilka minut pomaga zrobić coś, nad czym jeszcze niedawno siedzielibyśmy pół dnia.

A tymczasem wszyscy biegamy.

To gdzie jest ten odzyskany czas?

Telewizję oglądam naprawdę niewiele. Czasem, kiedy jestem już bardzo zmęczona, włączam film albo zupełnie niezobowiązujący program — dla relaksu.

Choć gotowanie jest czasochłonne, nie zrezygnuję z niego. Lubię gotować. Lubię wiedzieć, co jem. Dla mnie to jest dobrze zainwestowany czas.

Staram się nie spędzać życia w mediach społecznościowych. Chociaż oczywiście znam to niewinne: „tylko zerknę na Facebooka”. Facebook najwyraźniej funkcjonuje w innej strefie czasowej, bo pięć minut potrafi tam trwać czterdzieści.

Ale nawet po odjęciu tego wszystkiego pytanie zostaje.

Cztery tysiące tygodni

Bardzo spodobała mi się myśl Olivera Burkemana, autora książki Four Thousand Weeks. Tytuł odnosi się do mniej więcej czterech tysięcy tygodni, które składają się na przeciętne ludzkie życie.

Cztery tysiące.

Kiedy przeczytałam tę liczbę, pomyślałam, że ktoś zgubił jedno zero. A jednak nie.

Burkeman zwraca uwagę na coś, co bardzo pasuje do naszej codzienności: im lepiej uczymy się robić rzeczy szybciej, tym sprawniej wypełniamy odzyskany czas kolejnymi rzeczami.

I chyba właśnie tutaj jest odpowiedź.

Technologia rzeczywiście oszczędza nam czas. Tylko my natychmiast go wydajemy.

Odpiszę jeszcze na jednego maila. Zrobię jeszcze jedną rzecz. Skoro spotkanie online zajmie tylko pół godziny, to przecież mogę je wcisnąć między dwa inne. Jeszcze jeden telefon. Jeszcze tylko sprawdzę, jeszcze tylko skończę.

I nagle jest wieczór. Potem piątek. Potem koniec miesiąca.

A pewnego dnia przychodzi zaproszenie na warsztaty z planowania 2027 roku i człowiek orientuje się, że chyba trochę przesadził z tym „jeszcze tylko”.

To samo pytanie zadaję sobie w pracy

Pisałam niedawno o tym, że w naszym szpitalu realizujemy dużą cyfrową transformację i że tak naprawdę kupujemy za nią czas. Czas lekarza, pielęgniarki, pracownika administracji.

Tylko że teraz widzę drugą część tego równania.

Można kupić czas i nie zyskać ani minuty. Jeżeli system skróci wypełnianie dokumentacji o kwadrans, a ten kwadrans natychmiast wypełnimy kolejnym zadaniem, to nie kupiliśmy niczego poza większym tempem.

Odzyskany czas ma sens tylko wtedy, gdy świadomie zdecydujemy, na co go przeznaczyć. Na rozmowę z pacjentem. Na wyjaśnienie, wysłuchanie. A może na to, na co zawsze brakuje czasu — na rzeczy ważne i niepilne? Inaczej wypełni się sam, tak jak wypełnia się nasz kalendarz.

To samo dotyczy życia prywatnego. Technologia da nam godzinę. Co z nią zrobimy, zależy wyłącznie od nas.

Zostały nam ponad trzy miesiące

Nie chcę z tego robić smutnej opowieści o przemijaniu. Wręcz przeciwnie.

To zaproszenie trochę mnie rozbawiło, ale zrobiło mi też bardzo pożyteczne „halo!”. Bo przecież 2026 rok wcale się jeszcze nie skończył.

I może zamiast zastanawiać się, dlaczego pierwsze dziewięć miesięcy minęło tak szybko, warto pomyśleć, co zrobić, żeby następne trzy naprawdę zauważyć.

Nie wykorzystać. Po prostu zauważyć. Albo… zainwestować.

Zjeść dobrą kolację bez telefonu obok talerza. Spotkać się z kimś bez patrzenia na zegarek. Ugotować coś. Pojechać gdzieś. Poczytać. Pośmiać się. Zadbać o siebie albo o zaniedbaną relację. Zrobić coś, co jest ważne, ale wcześniej brakowało na to czasu.

A może zrobić coś kompletnie nieproduktywnego? Podejrzewam, że świat sobie przez tę godzinę poradzi.

Czego nam dziś życzę? Żebyśmy tych trzech miesięcy nie oddali tak łatwo. I żeby każda godzina, którą wywalczy dla nas technologia, trafiała tam, gdzie naprawdę chcemy ją spędzić a nie tam, gdzie akurat jest wolne miejsce w kalendarzu.

A Wy? Też macie czasem wrażenie, że ktoś nacisnął przycisk ×2?

Wiola 🎀

Wrzesień w szpitalu nie ma w sobie nic z powolnego rozruchu. Nie ma pierwszego dzwonka, szpital nie ma wakacji. Pacjenci są z nami przez cały rok. Choroba nie zagląda do kalendarza i nie wybiera dogodnego terminu.

Od lat wiem, że czas to jeden z najcenniejszych i jednocześnie najbardziej deficytowych zasobów w naszym życiu, również w ochronie zdrowia. Choć brakuje lekarzy, pieniędzy, czasem sprzętu czy przestrzeni, to niestety najbardziej brakuje nam właśnie czasu.

Jeśli zaglądacie tu regularnie, wiecie, że piszę o nim również w zupełnie innych kontekstach: o naszym regionie, lesie, wodzie, dobrostanie i zarządzaniu. O tym, że czasem trzeba się zatrzymać, żeby coś zobaczyć z innej perspektywy. I o tym, że nie zawsze szybciej oznacza lepiej.

Dzisiaj będzie bardziej szpitalnie, chociaż tak naprawdę nadal o czasie.

Piętnaście milionów. Na co?

W Warmińsko-Mazurskim Centrum Chorób Płuc w Olsztynie realizujemy obecnie duży projekt cyfrowej transformacji finansowany z Krajowego Planu Odbudowy. Jego wartość to blisko 15 milionów złotych.

Dużo.

Za te pieniądze kupujemy oczywiście sprzęt, systemy i rozwiązania informatyczne. Wzmacniamy cyberbezpieczeństwo i ochronę danych, modernizujemy też infrastrukturę.

Ale kiedy patrzę na ten projekt z perspektywy zarządzającego szpitalem, widzę w nim coś jeszcze: kupujemy czas, a przez to większe bezpieczeństwo.

Czas lekarza, pielęgniarki czy pracownika administracji. Czas potrzebny na dotarcie do informacji lub podjęcie decyzji. A w pewnych sytuacjach także czas, który ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta.

I właśnie dlatego ta inwestycja jest dla nas tak ważna.

Żeby lekarz miał więcej czasu dla pacjenta

Jednym z rozwiązań, które wdrażamy, jest system zamieniający mowę na tekst i wspierający tworzenie dokumentacji medycznej. Brzmi bardzo technologicznie, ale jego sens jest prosty: lekarz ma mniej czasu spędzać przy klawiaturze, a więcej z pacjentem.

Dokumentacji w ochronie zdrowia jest ogromnie dużo i nikt nie kwestionuje jej potrzeby. Problem zaczyna się wtedy, gdy zabiera ona coraz większą część dnia ludziom, których wiedza i doświadczenie są potrzebne gdzie indziej, przy pacjencie.

Dlatego nie boję się technologii, która potrafi przejąć od człowieka część powtarzalnych czynności. Wręcz przeciwnie. Jeżeli dzięki niej odzyskujemy kilka czy kilkanaście minut podczas wizyty albo hospitalizacji, to te minuty można przeznaczyć na rozmowę, wyjaśnienie i wysłuchanie.

Technologia nie ma zastępować relacji. Ma zrobić dla niej miejsce.

Chciałabym, żeby lekarz mógł częściej patrzeć pacjentowi w oczy, a rzadziej w ekran. Żaden system nie weźmie chorego za rękę i nie po to go wdrażamy.

A jeśli system przestanie działać?

Technologia daje nam ogromne możliwości, ale im bardziej jesteśmy od niej zależni, tym lepiej musimy być przygotowani na sytuacje, w których jej zabraknie: awaria prądu, brak dostępu do internetu, niedostępność systemu.

Dla wielu organizacji oznacza to po prostu przestój. Szpital nie może sobie na niego pozwolić. Pacjent nadal wymaga leczenia, a lekarz musi wiedzieć, jakie leki przyjmuje chore dziecko czy dorosły, jakie ma wyniki badań i co wydarzyło się wcześniej.

Dlatego inwestujemy również w tablety, które w sytuacji awaryjnej pozwolą personelowi zachować dostęp do najważniejszych informacji o pacjencie, gdy standardowa dokumentacja elektroniczna będzie niedostępna.

I znów, można powiedzieć, że kupujemy sprzęt. Ja wolę powiedzieć, że kupujemy bezpieczeństwo i spokój na sytuację, której, mam nadzieję, nigdy nie będziemy musieli sprawdzać w praktyce.

Czas na decyzję

Jest jeszcze jeden obszar, który jest mi szczególnie bliski, bo dotyczy bezpośrednio zarządzania: dane.

Mamy ich w szpitalu bardzo dużo. Tylko że samo posiadanie danych niewiele daje, trzeba umieć szybko do nich dotrzeć, połączyć je, zobaczyć zależności i na tej podstawie podjąć decyzję. Dlatego w ramach projektu rozwijamy również kokpity zarządcze. Chcemy mieć szybszy dostęp do informacji o tym, co rzeczywiście dzieje się w organizacji, i móc na nie bieżąco reagować.

Zarządzanie szpitalem przy ograniczonych zasobach to ciągłe podejmowanie decyzji: gdzie w danym momencie najbardziej potrzebni są ludzie, sprzęt czy pieniądze; jak wykorzystać to, co mamy, i jak przy tym nie stracić z oczu najważniejszego, bezpieczeństwa pacjenta i personelu.

Dobra decyzja potrzebuje dobrej informacji. Im szybciej ją mamy, tym szybciej możemy reagować. I to też jest kupowanie czasu.

Po co nam właściwie ta technologia?

Takie pytanie padło podczas rozmowy, którą przeprowadziłam w cyklu Medical Leaders Talk, tworzonym przez MCSC (Mother and Child Startup Circle, inicjatywę działającą przy Instytucie Matki i Dziecka).

Lubię pytania zaczynające się od „po co?”. W zarządzaniu są chyba ważniejsze niż „ile?” i „kiedy?”.

Technologia ma mieć sens i rozwiązywać rzeczywisty problem. Jeżeli dzięki niej pracownik odzyska czas, lekarz szybciej dotrze do informacji, pacjent będzie bezpieczniejszy, a zarządzający wcześniej zobaczy problem, wtedy widzę jej wartość.

Najtrudniejszego nie da się kupić

Przy tak dużym projekcie można kupić bardzo dobry sprzęt i świetne oprogramowanie. Nie da się jednak kupić jednej rzeczy: zaufania ludzi, którzy mają z nich korzystać.

A bez nich żadna transformacja się nie uda.

Pracownicy muszą zobaczyć, że nowe rozwiązanie rzeczywiście im pomaga — nie podczas prezentacji, ale w codziennej pracy. Jeżeli nowy system oznacza kolejne okienko do wypełnienia, trudno oczekiwać entuzjazmu. Jeżeli pozwala szybciej skończyć dokumentację, łatwiej znaleźć informację albo bezpieczniej wykonać pracę — wtedy zaczyna mieć sens.

Dlatego cyfryzacja szpitala nigdy nie jest wyłącznie projektem informatycznym. To zmiana sposobu pracy całej organizacji, a za każdą taką zmianą stoją ludzie.

A we wrześniu spotykamy się w Olsztynie!

17 i 18 września po raz kolejny organizujemy w Olsztynie konferencję Hospital 360. Spotkamy się w Bibliotece Uniwersyteckiej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Bardzo lubię nazwę tej konferencji, bo dobrze oddaje sposób, w jaki chcemy rozmawiać o współczesnym szpitalu. Nie da się już patrzeć na niego tylko przez pryzmat medycyny albo finansów, wszystko się ze sobą łączy.

Przez dwa dni będziemy rozmawiać o:

• obszarach klinicznych,
• przywództwie i zarządzaniu,
• profilaktyce i zdrowiu kobiet,
• cyberbezpieczeństwie i nowych technologiach.

W jednym czasie będą odbywały się aż trzy panele tematyczne, więc każdy będzie mógł wybrać rozmowę najbliższą swojej codziennej pracy. Zaprosiliśmy znakomitych prelegentów, praktyków i ekspertów, którzy chcą dzielić się swoimi doświadczeniami. Chcemy, aby Hospital 360 było miejscem wymiany konkretnej wiedzy, bo czasem jedna rozmowa przy kawie daje pomysł, który kilka miesięcy później staje się realną zmianą w organizacji.

Są jeszcze wolne miejsca, więc serdecznie zapraszam!

O tym, jak wygląda nasza cyfrowa transformacja od środka, opowiadam w rozmowie Medical Leaders Talk..

Cała rozmowa jest dostępna na portalu MCSC: TUTAJ

A jeśli przyjedziecie do nas na konferencję, zostańcie na Warmii choć trochę dłużej. Wrzesień nad jeziorami jest piękny, czasem nawet piękniejszy niż lipiec, tylko zdecydowanie mniej ludzi o tym wie.

Zapraszam do Olsztyna!

Urodziłam się na Mazurach i Mazury kocham niezmiennie. Od ponad dziesięciu lat mieszkam na Warmii, gdzie równie chętnie odpoczywam. Woda, las – to są moje krajobrazy.

Ostatnio koleżanka namówiła mnie na wypad na Podlasie. Trochę się zdziwiłam, ale czego się nie robi dla przyjaźni. Trafiłyśmy do Ziołowego Zakątka – miejsca pełnego pól, ziół, drewnianych zabudowań i zwierząt, które najwyraźniej nie wiedziały, że człowiek na urlopie chciałby się wyspać.

Pierwszego ranka kogut zapiał około 4.30. Potem dołączyły kaczki, gęsi i cała wiejska orkiestra. Pierwszej nocy przygotowałam zatyczki do uszu, drugiej już ich nie potrzebowałam.

Te dźwięki przeniosły mnie do dzieciństwa, do wakacji u dziadków na wsi i poranków, które zaczynały się wraz z gospodarstwem, a nie z dźwiękiem telefonu. Podlasie przypomniało mi naturalny rytm dnia – moment, kiedy się zaczyna, i moment, kiedy naprawdę się kończy.

Wieczorem obserwowałam scenę, która wyglądała zabawnie, ale okazała się trafną metaforą zarządzania.

Pracownik oporządzający obejście zapalił światło w kurniku. Część kur ruszyła sama, resztę zagoniły kaczki. Zostały trzy niepokorne, które uznały, że ich dzień jeszcze się nie skończył. Wtedy wkroczyła gęś. Krótka, stanowcza reprymenda i kaczki pomaszerowały do środka.

Po chwili zapadła cisza.

Trzy poziomy działania: sygnał zrozumiały dla wszystkich, zespół, który sam domyka resztę, i interwencja tylko tam, gdzie jest potrzebna. Bez zebrania, przypomnienia i szczegółowych instrukcji.

Wystarczyło światło.

W chronobiologii istnieje pojęcie zeitgeber – zewnętrznego sygnału, który pomaga ustawiać wewnętrzny zegar organizmu. Najsilniejszym z nich jest światło. Za odkrycie molekularnych mechanizmów rządzących rytmem dobowym Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash i Michael W. Young otrzymali w 2017 roku Nagrodę Nobla z medycyny. Kury wiedziały to wcześniej niż my.

Natura bez przerwy podpowiada nam, jak funkcjonować. Jej prawa są proste i niezmienne. Rolnik może mieć najlepszy sprzęt i najnowocześniejsze technologie, ale nadal musi przygotować ziemię, zasiać, pielęgnować i czekać.

Nie da się posiać rano i zebrać plonu wieczorem. Nie da się też przyspieszyć kiełkowania ani ominąć dojrzewania.

Możemy tworzyć lepsze warunki, usuwać przeszkody i usprawniać proces, ale pewnych etapów nie da się przeskoczyć. Tak samo jest z ludźmi. Zaufanie potrzebuje czasu, kompetencje wymagają ćwiczenia, a zespół musi nauczyć się współpracy.

Najpierw siejemy, potem podlewamy. Przez jakiś czas nie widać efektów, choć pod ziemią rosną korzenie.

Dotyczy to także naszego życia. Ono również ma swoje pory roku: czas wzrostu, działania i zbierania plonów, ale też wycofania, regeneracji i ciszy. Problem zaczyna się wtedy, kiedy próbujemy żyć wyłącznie latem – ciągle osiągać, być dostępnym i gotowym na kolejne zadanie.

A przecież nawet ziemia nie rodzi bez przerwy. Odpoczynek nie jest przeciwieństwem rozwoju. Jest jednym z jego etapów.

W zarządzaniu obowiązują te same prawa. Można mieć świetny pomysł, dobry plan i właściwych ludzi, a mimo to efekt nie pojawi się od razu. Organizacji, podobnie jak pola, nie da się obsiać dzisiaj i jutro oczekiwać plonów.

Potrzebne są konsekwencja, cierpliwość i zaangażowanie całego zespołu. Potrzebne jest zaufanie ludzi do lidera, ale też zaufanie lidera do ludzi. Zanim pojawią się wyniki, powstają rzeczy niewidoczne na wykresach: poczucie odpowiedzialności, wspólny sposób myślenia i przekonanie, że zmiana ma sens.

W szpitalu metafora światła jest szczególnie przewrotna, bo u nas ono właściwie nigdy nie gaśnie. Kiedy jedni kończą pracę, inni ją zaczynają. Pacjent potrzebuje pomocy niezależnie od pory dnia.

Nie chodzi więc o to, żeby zgasić światło w całej organizacji. Chodzi o to, żeby każdy wiedział, kiedy zaczyna się i kończy jego odpowiedzialność, komu ją przekazuje i za co odpowiada. Dzięki temu organizacja działa również wtedy, gdy zmieniają się ludzie, dyżury i pory dnia.

Właśnie dlatego wracam myślami do podlaskiego kurnika. Pracownik nie zaganiał kur do środka po jednej. Zapalił światło i dał sygnał. Kury znały swoją rolę, kaczki wsparły proces tam, gdzie było to potrzebne, a gęś interweniowała dopiero wtedy, gdy było to konieczne.

Każdy zrobił swoją część.

Od ponad dwudziestu lat obserwuję, że dobrze działająca organizacja nie opiera się wyłącznie na odpowiedzialności jednej czy kilku osób. Odpowiedzialność musi istnieć na każdym szczeblu. Każdy powinien znać swoją rolę, rozumieć cel i wiedzieć, kiedy działa samodzielnie, kiedy wspiera innych, a kiedy potrzebna jest interwencja.

Lider wskazuje kierunek, tworzy warunki, ustala zasady i daje ludziom narzędzia. Nie wykona jednak wszystkich zadań za zespół – i nie powinien.

Zaufanie, samodzielność i odpowiedzialność dojrzewają. Zespół musi poznać siebie, nauczyć się współpracy, czasem popełnić błąd i spróbować jeszcze raz.

Najpierw przygotować ziemię. Potem zasiać, pielęgnować i pozwolić rosnąć. Nie wykopywać co chwilę ziarenka, żeby sprawdzić, czy na pewno kiełkuje.

• Wzrost potrzebuje czasu.
• Zaufanie potrzebuje konsekwencji.
• Odpowiedzialność potrzebuje przestrzeni i zaangażowania.
• A w tym wszystkim trzeba pamiętać o odpoczynku.

Ta zwyczajna scena z podlaskiego gospodarstwa przypomniała mi, że zasady, które sprawdzają się w zarządzaniu od lat, są starsze od wszystkich podręczników.

Ktoś daje sygnał. Każdy zna swoją rolę. Każdy bierze swoją część odpowiedzialności. A kiedy dzień się kończy – można spokojnie zgasić światło.

Wczoraj zrobiliśmy Jej niespodziankę. Spotkaliśmy się całą rodziną. Był najsmaczniejszy tort na świecie, grill, ciasta, sałatki. Było gwarno, rodzinnie i po prostu… dobrze.

Ale to nie frykasy i prezenty zostaną mi w pamięci.

Przygotowaliśmy Mamie album. Zdjęcia z różnych momentów naszego życia, a obok nich słowa. Nie takie typowe życzenia: zdrowia, szczęścia, stu lat. Chcieliśmy napisać coś prawdziwego. Podziękować. Powiedzieć, za co jesteśmy wdzięczni, co pamiętamy i co zabraliśmy ze sobą w dorosłe życie.

Czytaliśmy te słowa po kolei. My, czwórka dzieci. Potem synowe i zięć, wnuki.

I właściwie każdemu w pewnym momencie zadrżał głos.

Płakała Mama. Płakał Tata. Płakaliśmy my. Nie ze smutku, tylko ze wzruszenia i wdzięczności. Pewnie też trochę z uświadomienia sobie, jak szybko płynie czas.

Zbyt rzadko mówimy sobie rzeczy naprawdę ważne. Wydaje nam się, że przecież druga osoba to wie. Rodzice wiedzą, że ich kochamy. Dzieci wiedzą, że jesteśmy z nich dumni. Rodzeństwo wie, że może na nas liczyć.

Ale czy nie warto tego czasem po prostu powiedzieć?

Przygotowując album, szukałam starych zdjęć i nie było to łatwe. Część fotografii z telefonów gdzieś zniknęła. Zmieniamy aparaty, karty, przenosimy dane. I nagle okazuje się, że czegoś już nie ma.

Może dlatego od jakiegoś czasu znowu wywołuję zdjęcia. Po podróżach, szczególnych wydarzeniach robię fotoksiążki. Chcę mieć coś, co można wziąć do ręki, otworzyć po kilkunastu latach i powiedzieć: pamiętasz?

Wczoraj zobaczyłam, jaką to ma wartość. Co chwilę ktoś zatrzymywał się przy kolejnej fotografii. Śmialiśmy się z fryzur, ubrań, min. Patrzyliśmy na siebie sprzed kilkudziecięciu lat. Na nasze dzieci, kiedy były jeszcze malutkie. Na Mamę i Tatę, kiedy byli młodzi. Historie, które każdy pamiętał trochę inaczej.

I wtedy zaczęłam się zastanawiać, co właściwie od Niej dostałam.

To z pewnością nie są rzeczy, które łatwo wymienić. Samodzielność, konsekwencja, szacunek do pracy, odpowiedzialność – to tylko niektóre z nich. Mama nauczyła mnie też korzystać z tego, co daje ogród.

A ogród może być przecież piękną przenośnią życia. Uczy zauważać, co właśnie kwitnie, co dojrzewa i z czego możemy dzisiaj skorzystać, a co zarazem wymaga pracy i uwagi, aby mieć plony po jakimś czasie. Uczy przez to cierpliwości, bo nie wszystko przychodzi od razu. Uczy też akceptować, że coś przemija, ale za chwilę pojawia się coś nowego.

I chyba podobnie jest w życiu – warto dostrzegać to, co mamy wokół siebie i w sobie: ludzi, relacje, doświadczenia, możliwości i szanse. Korzystać z nich, pielęgnować je i nie pozwalać im się zmarnować. Systematycznością zapracować na owoce.

Mama nauczyła mnie robić przetwory i nie marnować tego, co zostaje. Dzisiaj nazywamy to „zero waste”. Dla mojej Mamy jest to po prostu gospodarność.

Ale nie o jedzenie tu chodzi. Chodzi o sposób myślenia. O zaradność i stosunek do pracy, pieniędzy, ludzi, sytuacji i rodziny.

I o szczerość. Moja Mama jest rozmowna i bezpośrednia. Mówi wprost, co myśli i co jej się nie podoba. Nie każdemu przecież musi się to podobać.

To jest kolejna rzecz, którą w Niej cenię. Szczerość wobec innych i wobec siebie.

Może dlatego wczorajszy album wzruszył mnie jeszcze bardziej.

Moi rodzice są dziś w wieku, który każe mi mocniej doceniać każdy dzień, kiedy są z nami. Nie lubię tej świadomości przemijania. Ale to właśnie ona uczy mnie być bardziej obecną.

Patrzyłam wczoraj na moich trzech braci i pomyślałam, jakie mam szczęście. Każdy poszedł swoją drogą, każdy ma własną rodzinę i codzienność. A jednak jest coś, co nas łączy niezależnie od tego, ile mamy lat: wspólna historia i rodzice, od których wszystko się zaczęło.

Dlatego coraz częściej staram się nie odkładać ważnych słów na później. Nie czekać na okrągłe urodziny, żeby powiedzieć komuś: dziękuję. Nie zakładać, że przecież wie.

Za kilkanaście lat nie będziemy pamiętać, co było na stole ani jaki prezent kupiliśmy.

Będziemy pamiętać, że byliśmy razem. Że dużo się śmialiśmy. Że komuś zadrżał głos. Że po raz setny opowiadaliśmy te same rodzinne historie.

I że zdążyliśmy powiedzieć słowa, które są naprawdę ważne.

Najkochańsza Mamo na świecie ❤️

Dziękując za wszystko, bądź zawsze blisko. Zdrowa i szczęśliwa ❤️

Pięć lat temu zapisałam w notatniku zdanie o trzech relacjach. Wróciłam do niego w miniony weekend, na środku jeziora Ukiel, patrząc na perkoza.

Ostatnio jestem zmęczona. Tak zwyczajnie, po ludzku.

Jest dużo pracy. Bywa, że za dużo. Lista spraw rośnie szybciej niż jestem w stanie ją zamykać. Jedno zadanie rodzi kolejne, coś jest pilne, coś ważne, coś „na wczoraj”. A potem przychodzi rozdrażnienie i pytanie: czy ja temu wszystkiemu podołam?

Mam za sobą wiele lat zarządzania. Jestem zadaniowa, szanuję każdą minutę, zarządzam sytuacyjnie. Nie wierzę w jedną receptę na wszystkich. Ale nie jestem idealna. I im dłużej pracuję, tym łatwiej mi to powiedzieć.

Organizacja, którą kieruję, przez ostatnie lata mocno urosła. Nowe projekty, inwestycje, technologie, kolejne odpowiedzialności. A kiedy rośnie organizacja, musi zmienić się sposób zarządzania nią. Może powinnam skuteczniej delegować. Może mocniej budować zespół wokół nowych zadań. Może z czegoś zrezygnować.

Nie znam jednej odpowiedzi. I chyba właśnie o to chodzi. Rozwój lidera nie polega na tym, że w pewnym momencie wie się już wszystko.

Tylko że żadna organizacja pracy nie sprawi, że człowiek stanie się niewyczerpanym źródłem energii. Nie stanie się. Stanowisko ani doświadczenie nie odbierają prawa do zmęczenia.

A praca po godzinach nigdy nie zabiera wyłącznie godzin. Zabiera uwagę, cierpliwość, lekkość. Siedzimy z bliskimi, a myślami wciąż jesteśmy przy biurku.

W miniony weekend bratowa wyciągnęła mnie na łódkę. Jezioro Ukiel, Olsztyn od strony wody, wiatr, śmiech. Przez chwilę po prostu byłyśmy.

I wtedy zobaczyłam perkoza.

Płynął spokojnie, po czym zniknął pod wodą. Patrzyłam w to samo miejsce, czekając. Nie było go. Wynurzył się zupełnie gdzie indziej.

Perkoz nie nurkuje dlatego, że nie radzi sobie na powierzchni. To po prostu część jego sposobu życia. Wtedy przypomniało mi się zdanie, które zapisałam pięć lat temu i do którego wracam w gorsze dni.

Budujemy w życiu trzy relacje: ze światem, z bliskimi i ze sobą. Trzecia jest najdłuższa. Powinna być najgłębsza. Zwykle jest najbardziej zaniedbana.

Kiedy skupiamy się na dwóch pierwszych, coś pęka. Dajemy z siebie dwieście procent i czekamy, aż ktoś to zauważy. Rzadko zauważa. A przecież to, czego oczekujemy od innych, możemy zacząć dawać sobie sami.

Dopiero na jeziorze zrozumiałam, że nurkowanie perkoza i tamta notatka mówią o tym samym. Zniknąć na chwilę pod powierzchnią codzienności to nie jest ucieczka. To jest dbanie o tę trzecią relację. Jedyną, która zostanie z nami do końca.

Nie potrzebujemy kolejnej aplikacji do planowania ani większej dyscypliny. Czasem potrzebujemy pozwolenia, żeby odłożyć telefon. Nie odpowiadać. Nie decydować. Nie być przez moment osobą, która musi wszystko wiedzieć i dopilnować.

Zanurkować. W rozmowie, w ciszy, w jeziorze, w książce, w śmiechu z kimś bliskim. Odpoczynek nie jest nagrodą za skończenie wszystkiego. Wszystkiego nigdy nie skończymy.

Dziękuję Ci, kochana bratowo, za tamten dzień. I za perkoza, który zupełnie nieświadomie przypomniał mi, że czasem trzeba zniknąć pod powierzchnią nie po to, żeby uciec, tylko żeby złapać oddech i zobaczyć, gdzie chcemy wypłynąć.

Zobaczyłam to drzewo i pomyślałam, że jest w nim coś bardzo ludzkiego.

Kiedyś rosło pionowo. Potem coś je powaliło. Wiatr, osunięta ziemia, nie wiem. Natura nie tłumaczy swoich decyzji. A ono żyje. Co więcej, jest piękne, choć jest inne, a może właśnie dlatego.

Nie wróciło do dawnej pozycji. Nie „naprawiło” tego, co się wydarzyło. Zrobiło coś ważniejszego: zaczęło rosnąć z miejsca, w którym upadło.

I ta myśl zatrzymała mnie przy nim na dłużej.

Kiedy mówimy o trudnych doświadczeniach, powtarzamy jak mantrę: „wstań”, „otrząśnij się”, „idź dalej”.

A może nie zawsze trzeba wstawać. Może czasem trzeba nauczyć się rosnąć inaczej.

Kiedyś robiłam ze studentami ćwiczenie z cukierkami. Zadanie proste: podejdź, przekonaj mnie, dostań cukierka. Można było prosić, negocjować, żartować.

Nie wiedzieli tylko jednego. Dawałam cukierka co trzeciej osobie. Bez względu na argumenty.

Ci, którzy dostali za pierwszym razem, wracali. Sukces dawał im odwagę. A ci, którzy usłyszeli „nie”, najczęściej już nie próbowali. Jedna odmowa, góra dwie. I koniec. Pamiętam, jak zmieniały się ich twarze.

To był tylko cukierek. A dokładnie ten sam mechanizm zabieramy w dorosłe życie. Nie udało się, odmówił, nie wyszło, nie dostałam się – i po jednym „nie” stawiamy kropkę tam, gdzie powinien być przecinek.

Odmowa nie definiuje nas. Czasem mówi tylko o złym czasie, niedopasowaniu, braku doświadczenia. Albo o tym, że zapukaliśmy do niewłaściwych drzwi.

„Nie”, jest informacją. Nie jest wyrokiem.

I wiem, że to łatwiej napisać, niż poczuć w chwili, gdy drzwi faktycznie się zamykają. Nie chodzi o to, żeby udawać, że nie boli. Chodzi o to, co robimy z bólem chwilę później.

Rozmawiam ostatnio z młodymi ludźmi po maturze. Jednym poszło znakomicie, innym gorzej niż o tym marzyli. Są tacy, którzy jeszcze nie wiedzą, co chcą robić.

I myślę, ile mądrości wymaga od dorosłego, żeby w takim momencie nie podsuwać gotowej mapy.

Może właśnie teraz powinni popróbować. Pójść, sprawdzić, zrezygnować, zmienić zdanie. Odkryć, że coś, co miało być pasją, wcale nią nie jest. Albo przypadkiem trafić na coś, o czym nawet nie myśleli.

Próbowanie nie jest błądzeniem. Jest zbieraniem danych o sobie. Każde „to nie dla mnie” przybliża nas do „to jest moje”.

Dlatego lubię ludzi, którzy próbują. Tych, którzy po niepowodzeniu pytają: czego się nauczyłem i co mogę zrobić inaczej.

Robienie w kółko tego samego i oczekiwanie innych rezultatów to walenie głową w mur. Czasem kolejna próba oznacza właśnie odejście od tego muru. Zmianę metody, tempa, kierunku, ludzi, z którymi idziemy. A czasem zmianę samego celu.

I nie ma w tym porażki. Są w tym prawidła życia.

Patrzę jeszcze raz na to drzewo. Według pierwotnego planu, przegrało. Miało rosnąć prosto, a leży.

Tylko że ono nie zna ludzkiej definicji porażki. Wypuściło nowe gałęzie. Ma piękne liście. Ludzie się przy nim zatrzymują i robią zdjęcia.

To, co mogło być końcem jego historii, stało się tym, co czyni je wyjątkowym.

Z nami bywa podobnie. Najpiękniejsze rzeczy w życiu wyrastają nie pomimo upadku, tylko z miejsca, w którym się wydarzył. Z większą świadomością. Z pokorą. Często już w zupełnie innym kierunku.

Jeśli nie wiesz, dokąd zmierzasz, próbuj dalej. Jeśli wiesz, ale pierwsza droga się zamknęła, poszukaj następnej. Jeśli coś się nie udało, sprawdź, czy skończyły się możliwości, czy tylko jedna z nich.

A jeśli życie właśnie Cię przewróciło, nie wymagaj od siebie, że natychmiast wstaniesz i będziesz stać dokładnie tak, jak wcześniej.

Czasem nawet nie musisz wstawać! 

Wystarczy, że zaczniesz rosnąć w miejscu, w którym właśnie jesteś.

Wiola 🎀

Piszę to dwa dni po tym, jak dopłynął do brzegu. Wszyscy piszą o kilometrach. Ja pomyślałam najpierw o czymś innym.

W niedzielny wieczór Bartłomiej „Foka” Kubkowski jako pierwszy człowiek w historii przepłynął Bałtyk wpław, bez dotykania łodzi asekuracyjnej. Ponad 160 kilometrów. Prawie 55 godzin w wodzie.

Większość osób, czytając tę historię, myśli od razu o mięśniach, sile, wytrzymałości ciała. Ja pomyślałam najpierw o czymś innym. O oddechu.

Bo pięćdziesiąt pięć godzin w zimnej wodzie to nie jest pięćdziesiąt pięć godzin pływania. To pięćdziesiąt pięć godzin, w których trzeba utrzymać rytm oddechu mimo zimna, mimo fal, mimo zmęczenia, które z każdą godziną każe ciału szukać pretekstu, żeby przestać. Tam każdy wdech i wydech był na wagę rekordu.

Na co dzień pracuję z ludźmi, dla których każdy oddech bywa walką z zupełnie innych powodów. Wiem, jak wiele kosztuje organizm, kiedy oddychanie przestaje być czymś oczywistym, czego nie dostrzegamy, o czym nie myślimy. I może właśnie dlatego ta historia poruszyła mnie nieco inaczej, niż większość fanów naszej polskiej „foki”.

Poruszyła mnie droga.

Nasz Bartek nie obudził się w piątek rano i nie powiedział: „Dziś przepłynę Bałtyk”. Za tym sukcesem stoi pięć lat prób, tysiące przepłyniętych kilometrów, zmęczenie, zwątpienie i… gorycz porażek. Nie porażki. Porażek.

W zeszłym roku zabrakło zaledwie kilkunastu kilometrów do celu. Organizm odmówił posłuszeństwa. Odmówił mu tego, co najbardziej podstawowe: sprawnego oddechu i orientacji. Dla wielu byłby to moment, by powiedzieć: „To znak, że się nie da”.

On wrócił. I popłynął po raz piąty.

Jeszcze lepiej przygotowany, bardziej świadomy własnego ciała i jego granic. I tym razem dopiął swego.

To właśnie najbardziej podziwiam w sportowcach. Nie medale, rekordy czy miejsca na podium. Podziwiam ich za konsekwencję. Za umiejętność podnoszenia się po niepowodzeniach. Za dyscyplinę i motywację, gdy świat nie patrzy. Gdy czasem wręcz nikt nie patrzy! A mimo to poprzez upór i konsekwencję taka postawa prowadzi do wielkich rzeczy.

Coraz częściej myślę o tym, jak bardzo potrzebujemy takich wzorców. Zwłaszcza młodzi ludzie.

Sport uczy czegoś znacznie więcej niż sprawności fizycznej. Uczy cierpliwości, pokory i radzenia sobie z porażką. Wzmacnia odporność psychiczną i fizyczną – tę samą, która pozwala opanować oddech, kiedy ciało krzyczy, żeby przestać.

Pokazuje, że sukces rzadko jest dziełem jednego dnia. Najczęściej jest sumą setek zwyczajnych dni, w których mimo zmęczenia robimy kolejny wdech i kolejny krok.

Kilka dni temu, będąc w Norwegii, usłyszałam coś, co dało mi bardzo do myślenia. Tam dzieci od najmłodszych lat wychowuje się do samodzielności. Spędzają wiele godzin na świeżym powietrzu niezależnie od pogody.

Jeśli dziecko się przewróci? Wstanie. Następnym razem będzie ostrożniejsze. To naturalny element uczenia się świata – i uczenia własnych płuc, że zimne powietrze też można oswoić.

Przypomniała mi się wtedy sytuacja z Polski. Odbierałam mojego chrześniaka z przedszkola. Jedna z mam z ogromnym oburzeniem pytała, jakim prawem dzieci wyszły na spacer, skoro był wiatr… Pomyślałam wtedy, jak bardzo różnią się nasze podejścia.

Coraz częściej próbujemy usuwać z życia dzieci każdą przeszkodę, każdy dyskomfort i każde ryzyko. A przecież to właśnie one uczą odporności.

Jest takie skandynawskie powiedzenie, które bardzo lubię: „Nie ma złej pogody, jest tylko nieodpowiednie ubranie”. Może podobnie jest z życiem? Nie unikniemy wiatru. Nie unikniemy zimna. Nie unikniemy porażek. Możemy natomiast przygotować siebie tak, by sobie z nimi poradzić – krok po kroku, oddech po oddechu.

Dlatego tak bardzo cieszę się z sukcesu Bartłomieja. Swój wyczyn zadedykował podopiecznym Fundacji Cancer Fighters, dzieciom walczącym z chorobą nowotworową. To dodatkowy wymiar tej historii, który szczególnie do mnie przemawia: wielki wysiłek fizyczny oddany komuś, kto akurat teraz walczy o własny oddech w zupełnie innym znaczeniu.

Cieszę się, bo ta historia przypomina, że wielkie rzeczy rodzą się z małych, powtarzanych każdego dnia decyzji. I z każdego pojedynczego oddechu, którego nikt z zewnątrz nie widzi, a który decyduje o wszystkim.

Chciałabym, żeby takie historie trafiały do szkół, do domów i do mediów częściej niż te o chwilowej popularności. Młodzi ludzie potrzebują dziś nie tylko bohaterów sukcesu.

Potrzebują ludzi, którzy pokazują, że można upaść, złapać oddech, wstać, spróbować jeszcze raz i dojść dalej, niż ktokolwiek wcześniej przypuszczał.

Wielki szacunek, Bartłomieju. Niech Twój wyczyn będzie nie tylko rekordem sportowym, ale przede wszystkim inspiracją. Być może dzięki niemu ktoś dziś złapie głębszy oddech, założy buty do biegania, wyjdzie na pierwszy trening albo odważy się wrócić do walki o cel, z którego kiedyś zrezygnował.

Od takich decyzji bardzo często zaczynają się rzeczy, które wcześniej wydawały się… niemożliwe.

Wiola 🎀

Źródło fot. IG@BKubkowski

Na tym zdjęciu najważniejsze jest to, czego właściwie nie widać. Zrobił je zupełnie przypadkiem mój mąż. Patrzę na nie i mimowolnie się uśmiecham.

Uwielbiam podróżować w nowe miejsca, poznawać nowe smaki czuć inny rytm dnia. Tym razem po raz pierwszy spróbowałam mięsa wieloryba. Ale nie o nim jest ten wpis.

Podczas tygodniowego wyjazdu poznaliśmy pewne małżeństwo. Od pierwszej rozmowy pojawiła się między nami niezwykła swoboda, relacja, która nie wymaga wysiłku ani udawania. Wypatrywałam kolejnych przerw, żeby znów usiąść z nimi przy kawie.

Rozmawialiśmy o życiu, wartościach, ludziach. Nie narzekaliśmy na świat, politykę czy podatki. Za to z prawdziwą ciekawością analizowaliśmy drugiego człowieka.

Dobro się czuje. Nie potrzebuje ono wielkich słów. Jest w sposobie, w jaki ktoś słucha, w spojrzeniu, w uważności.

Nie było w ich relacji wielkich gestów. Była herbata przyniesiona rano bez pytania. Uważne czytanie etykiet, bo zdrowie drugiej osoby liczy się tak samo jak własne. Wzajemne spojrzenia pełne troski.

Pomyślałam wtedy, że miłość nie starzeje się, z czasem zmienia jedynie swój język. Coraz rzadziej mówi wielkimi wyznaniami, częściej przemawia filiżanką herbaty podaną bez pytania i cichym: „Pomyślałem / pomyślałam o Tobie”.

Kilkadziesiąt lat wspólnego życia. Na pewno były też trudne chwile. Ale tego nie było widać. Tak jak na tym zdjęciu, gdzie tło jest rozmyte, choć to właśnie tam rozgrywa się cała historia.

I jest w tym pewien paradoks: fotograf rozmywa tło, żeby wydobyć to, co najważniejsze. My w życiu robimy często odwrotnie. Patrzymy tylko na pierwszy plan, choć odpowiedź na pytanie, kim ktoś naprawdę jest, kryje się właśnie w tle.

Widzimy uśmiechy, stanowiska, samochody, zdjęcia z wakacji, sukcesy. Rzadziej zastanawiamy się, ile było po drodze prób, wyborów, nieprzespanych nocy i cichych decyzji, które ukształtowały człowieka, którego dziś spotykamy.

A w tym niewidocznym tle rodzi się też to, co najpiękniejsze: cierpliwość, zaufanie, umiejętność akceptowania różnic. Miłość przestaje być tylko uczuciem. Staje się codziennym, świadomym wyborem.

Patrząc na tę parę, miałam poczucie, że widzę nie tylko ludzi. Widzę historię, której nie znam, ale której owoce są widoczne w każdym geście i spojrzeniu.

Od lat nie byłam na dwutygodniowym urlopie. To mój świadomy wybór. Moje wyjazdy są krótkie, czasem to tydzień. Kiedyś sądziłam, że odpoczynek mierzy się liczbą dni. Dziś wiem, że mierzy się tym, co zostaje w sercu po powrocie.

Nie pamiętam każdej restauracji ani każdego widoku z podróży. Pamiętam za to ludzi, przy których czułam spokój. Asertywnych, pokornych i silnych jednocześnie. Z wartościami i poczuciem sensu.

Dla takich spotkań też warto podróżować. Kiedy najpiękniejsze rzeczy dzieją się w tle.

Wiola 🎀

Świat nie jest jednowymiarowy. Wszystko zależy od tego, przez jakie okulary na niego patrzymy. A te zakłada nam życie: przez nasze doświadczenia, emocje, sukcesy i porażki.

Ostatnio podczas szkolenia z moim zespołem rozmawialiśmy o tym, jak różnie odbieramy te same sytuacje. W fotelu menedżera, na szpitalnym korytarzu, w rozmowie z pacjentem czy w administracji – wszędzie pracujemy z ludźmi. A każdy z nich nosi w sobie własną historię.

Pokazałam uczestnikom zdjęcie i zapytałam nie tylko o to, co widzą, ale co przy tym czują. To był punkt wyjścia do rozmowy o filtrach, przez które patrzymy na innych ludzi: kolegę z pracy, pacjenta, szefa czy kontrahenta.

Bo właśnie taka uważność i świadomość to fundament zrozumienia drugiego człowieka.

Dziś mam dla Was inne zdjęcie, ale z tym samym przesłaniem. Co widzisz, mój Drogi Czytelniku?

Jedni dostrzegą na zdjęciu starszą, zmęczoną życiem kobietę o bardzo wyraźnych rysach. Inni młodą, elegancką damę patrzącą z nadzieją w przyszłość. To klasyczne złudzenie optyczne, które idealnie oddaje naszą codzienność.

Ta sama decyzja czy wyzwanie mogą zostać odczytane na sto sposobów. Wpływa na to nasz nastrój, poranna kawa wypita w pośpiechu czy domowe wartości. Emocje często zostają z nami dłużej niż sama sytuacja.

Mimo że znam to przesłanie od lat, wciąż się tego uczę. Przypominam innym i sobie, że prawdziwa siła to uważność. Umiejętność zatrzymania się i zadania sobie pytania: „A co, jeśli ktoś obok widzi to inaczej?”.

Często rację mają obie strony. Największą mądrością w zarządzaniu, medycynie czy polityce społecznej jest świadomość, że inna perspektywa nie oznacza błędu. Oznacza wzbogacenie.

Piszę to dla Was z pokładu autobusu. Mój urlop to setki kilometrów, aktywne odkrywanie nowych miejsc i ciągłe ćwiczenie uważności w drodze.

Niezależnie od roli, jaką w danej chwili pełnię, zabieram ze sobą zawsze te same wartości: ciekawość drugiego człowieka, miejsca, historii. Do tego serce i otwartość.

I dlatego z uważnością pozdrawiam Was serdecznie z trasy. 

Wiola

Google przypomniał mi dziś zdjęcie sprzed dokładnie ośmiu lat. Fartuch, kucharska czapka, ręce w wielkiej misie obok ówczesnego prezydenta Olsztyna Piotra Grzymowicza.

Jako wicemarszałek województwa promowałam wtedy to, co na Warmii i Mazurach mamy najlepsze: naszą żywność i naszych producentów.

Osiem lat, kilka funkcji i wiele wyzwań później mogę powiedzieć jedno: stanowiska się zmieniają, pasja zostaje. Dziś późnym popołudniem, już po pracy, moja kuchnia znów pracowała pełną parą. A wszystko przez jedno zdanie, które „odpala” każdą mamę, gdy dziecko przyjeżdża w odwiedziny z dużego miasta:

„Mamo, upiecz mi coś… tak więcej, żebym mogła zabrać ze sobą.”

I jak tu odmówić? Tak oto powstały klasyczne jagodzianki, do których dołączył budyń własnej roboty, bo lubię wymyślać i łączyć smaki. 

Jabłecznik, choć tylko pół porcji, bo jabłek było jak na lekarstwo. Faworki drożdżowe, które świetnie znoszą mrożenie. A na jutrzejszy obiad czekają już pulpety w koperkowym wywarze.

Ktoś zapyta: skąd na to wszystko energia po całym dniu w szpitalu? Odpowiedź jest prosta. Gotowanie dla ukochanych osób nie zabiera energii. Ono ją oddaje!

Zresztą im dłużej działam w życiu publicznym, tym wyraźniej widzę, że kuchnia i zarządzanie to bliższe sobie światy, niż się wydaje. 

I tu, i tu trzeba planować, gospodarować tym, co się ma, i improwizować, gdy czegoś zabraknie. Pół porcji jabłek? Bywa. W pracy też nie zawsze dostajemy pełny koszyk zasobów. A obiad i trafna decyzja tak muszą być na czas.

Jest jeszcze coś. Przez lata nauczyłam się, że troska nie zna podziału na życie prywatne i publiczne. Troska to postawa. Tak samo objawia się w blasze jagodzianek dla córki, jak w decyzjach podejmowanych dla mieszkańców regionu, pacjentów i pracowników.

Zmienia się tylko skala, składniki zostają te same: uwaga, serce i odpowiedzialność za tych, dla których to robimy.

Dlatego gdy słyszę pytanie, czy „wypada” osobie publicznej „stać przy garach”, uśmiecham się. Rządzić można różnie, ale jak dla mnie najprzyjemniej w kuchni!

Czego nam dziś życzę? Miejsca, w którym niezależnie od ról i tytułów możemy być po prostu sobą. I kogoś, kto poprosi: „zrób mi coś… tak więcej, żeby móc więcej zabrać ze sobą”.

Wiola