Wioletta Śląska-Zyśk

Dostałam zaproszenie na warsztaty: „Jak zaplanować rok 2027?”.

2027?

Przeczytałam jeszcze raz. Nie dlatego, że nie zrozumiałam. Raczej dlatego, że byłam przekonana, iż ktoś zdecydowanie za bardzo się rozpędził.

Spojrzałam w kalendarz. Końcówka września.

No dobrze. W takim razie mam jedno pytanie: kto mi ukradł 2026 rok?

Przecież doskonale pamiętam, jak rok temu dostałam zaproszenie na warsztaty o dokładnie takim samym tytule.

Moja babcia zawsze mówiła, że im człowiek starszy, tym czas szybciej płynie. Kiedyś nie bardzo jej wierzyłam. Z biegiem lat zaczęłam podejrzewać, że babcia znała prawa fizyki, o których nie uczono mnie w szkole.

Teoretycznie powinniśmy mieć mnóstwo wolnego czasu

Bo coś tu się naprawdę nie zgadza. Zwłaszcza że współczesny świat robi wszystko, żebyśmy mieli go więcej.

Pralka pierze. Zmywarka zmywa. Suszarka suszy. Zakupy przyjeżdżają pod drzwi. Przelew robię w kilkanaście sekund. Nie muszę jechać kilkuset kilometrów na godzinne spotkanie, bo mogę połączyć się online.

Mamy szybkowary, wolnowary, roboty kuchenne i aplikacje do wszystkiego. Mamy sztuczną inteligencję, która w kilka minut pomaga zrobić coś, nad czym jeszcze niedawno siedzielibyśmy pół dnia.

A tymczasem wszyscy biegamy.

To gdzie jest ten odzyskany czas?

Telewizję oglądam naprawdę niewiele. Czasem, kiedy jestem już bardzo zmęczona, włączam film albo zupełnie niezobowiązujący program — dla relaksu.

Choć gotowanie jest czasochłonne, nie zrezygnuję z niego. Lubię gotować. Lubię wiedzieć, co jem. Dla mnie to jest dobrze zainwestowany czas.

Staram się nie spędzać życia w mediach społecznościowych. Chociaż oczywiście znam to niewinne: „tylko zerknę na Facebooka”. Facebook najwyraźniej funkcjonuje w innej strefie czasowej, bo pięć minut potrafi tam trwać czterdzieści.

Ale nawet po odjęciu tego wszystkiego pytanie zostaje.

Cztery tysiące tygodni

Bardzo spodobała mi się myśl Olivera Burkemana, autora książki Four Thousand Weeks. Tytuł odnosi się do mniej więcej czterech tysięcy tygodni, które składają się na przeciętne ludzkie życie.

Cztery tysiące.

Kiedy przeczytałam tę liczbę, pomyślałam, że ktoś zgubił jedno zero. A jednak nie.

Burkeman zwraca uwagę na coś, co bardzo pasuje do naszej codzienności: im lepiej uczymy się robić rzeczy szybciej, tym sprawniej wypełniamy odzyskany czas kolejnymi rzeczami.

I chyba właśnie tutaj jest odpowiedź.

Technologia rzeczywiście oszczędza nam czas. Tylko my natychmiast go wydajemy.

Odpiszę jeszcze na jednego maila. Zrobię jeszcze jedną rzecz. Skoro spotkanie online zajmie tylko pół godziny, to przecież mogę je wcisnąć między dwa inne. Jeszcze jeden telefon. Jeszcze tylko sprawdzę, jeszcze tylko skończę.

I nagle jest wieczór. Potem piątek. Potem koniec miesiąca.

A pewnego dnia przychodzi zaproszenie na warsztaty z planowania 2027 roku i człowiek orientuje się, że chyba trochę przesadził z tym „jeszcze tylko”.

To samo pytanie zadaję sobie w pracy

Pisałam niedawno o tym, że w naszym szpitalu realizujemy dużą cyfrową transformację i że tak naprawdę kupujemy za nią czas. Czas lekarza, pielęgniarki, pracownika administracji.

Tylko że teraz widzę drugą część tego równania.

Można kupić czas i nie zyskać ani minuty. Jeżeli system skróci wypełnianie dokumentacji o kwadrans, a ten kwadrans natychmiast wypełnimy kolejnym zadaniem, to nie kupiliśmy niczego poza większym tempem.

Odzyskany czas ma sens tylko wtedy, gdy świadomie zdecydujemy, na co go przeznaczyć. Na rozmowę z pacjentem. Na wyjaśnienie, wysłuchanie. A może na to, na co zawsze brakuje czasu — na rzeczy ważne i niepilne? Inaczej wypełni się sam, tak jak wypełnia się nasz kalendarz.

To samo dotyczy życia prywatnego. Technologia da nam godzinę. Co z nią zrobimy, zależy wyłącznie od nas.

Zostały nam ponad trzy miesiące

Nie chcę z tego robić smutnej opowieści o przemijaniu. Wręcz przeciwnie.

To zaproszenie trochę mnie rozbawiło, ale zrobiło mi też bardzo pożyteczne „halo!”. Bo przecież 2026 rok wcale się jeszcze nie skończył.

I może zamiast zastanawiać się, dlaczego pierwsze dziewięć miesięcy minęło tak szybko, warto pomyśleć, co zrobić, żeby następne trzy naprawdę zauważyć.

Nie wykorzystać. Po prostu zauważyć. Albo… zainwestować.

Zjeść dobrą kolację bez telefonu obok talerza. Spotkać się z kimś bez patrzenia na zegarek. Ugotować coś. Pojechać gdzieś. Poczytać. Pośmiać się. Zadbać o siebie albo o zaniedbaną relację. Zrobić coś, co jest ważne, ale wcześniej brakowało na to czasu.

A może zrobić coś kompletnie nieproduktywnego? Podejrzewam, że świat sobie przez tę godzinę poradzi.

Czego nam dziś życzę? Żebyśmy tych trzech miesięcy nie oddali tak łatwo. I żeby każda godzina, którą wywalczy dla nas technologia, trafiała tam, gdzie naprawdę chcemy ją spędzić a nie tam, gdzie akurat jest wolne miejsce w kalendarzu.

A Wy? Też macie czasem wrażenie, że ktoś nacisnął przycisk ×2?

Wiola 🎀

Wrzesień w szpitalu nie ma w sobie nic z powolnego rozruchu. Nie ma pierwszego dzwonka, szpital nie ma wakacji. Pacjenci są z nami przez cały rok. Choroba nie zagląda do kalendarza i nie wybiera dogodnego terminu.

Od lat wiem, że czas to jeden z najcenniejszych i jednocześnie najbardziej deficytowych zasobów w naszym życiu, również w ochronie zdrowia. Choć brakuje lekarzy, pieniędzy, czasem sprzętu czy przestrzeni, to niestety najbardziej brakuje nam właśnie czasu.

Jeśli zaglądacie tu regularnie, wiecie, że piszę o nim również w zupełnie innych kontekstach: o naszym regionie, lesie, wodzie, dobrostanie i zarządzaniu. O tym, że czasem trzeba się zatrzymać, żeby coś zobaczyć z innej perspektywy. I o tym, że nie zawsze szybciej oznacza lepiej.

Dzisiaj będzie bardziej szpitalnie, chociaż tak naprawdę nadal o czasie.

Piętnaście milionów. Na co?

W Warmińsko-Mazurskim Centrum Chorób Płuc w Olsztynie realizujemy obecnie duży projekt cyfrowej transformacji finansowany z Krajowego Planu Odbudowy. Jego wartość to blisko 15 milionów złotych.

Dużo.

Za te pieniądze kupujemy oczywiście sprzęt, systemy i rozwiązania informatyczne. Wzmacniamy cyberbezpieczeństwo i ochronę danych, modernizujemy też infrastrukturę.

Ale kiedy patrzę na ten projekt z perspektywy zarządzającego szpitalem, widzę w nim coś jeszcze: kupujemy czas, a przez to większe bezpieczeństwo.

Czas lekarza, pielęgniarki czy pracownika administracji. Czas potrzebny na dotarcie do informacji lub podjęcie decyzji. A w pewnych sytuacjach także czas, który ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta.

I właśnie dlatego ta inwestycja jest dla nas tak ważna.

Żeby lekarz miał więcej czasu dla pacjenta

Jednym z rozwiązań, które wdrażamy, jest system zamieniający mowę na tekst i wspierający tworzenie dokumentacji medycznej. Brzmi bardzo technologicznie, ale jego sens jest prosty: lekarz ma mniej czasu spędzać przy klawiaturze, a więcej z pacjentem.

Dokumentacji w ochronie zdrowia jest ogromnie dużo i nikt nie kwestionuje jej potrzeby. Problem zaczyna się wtedy, gdy zabiera ona coraz większą część dnia ludziom, których wiedza i doświadczenie są potrzebne gdzie indziej, przy pacjencie.

Dlatego nie boję się technologii, która potrafi przejąć od człowieka część powtarzalnych czynności. Wręcz przeciwnie. Jeżeli dzięki niej odzyskujemy kilka czy kilkanaście minut podczas wizyty albo hospitalizacji, to te minuty można przeznaczyć na rozmowę, wyjaśnienie i wysłuchanie.

Technologia nie ma zastępować relacji. Ma zrobić dla niej miejsce.

Chciałabym, żeby lekarz mógł częściej patrzeć pacjentowi w oczy, a rzadziej w ekran. Żaden system nie weźmie chorego za rękę i nie po to go wdrażamy.

A jeśli system przestanie działać?

Technologia daje nam ogromne możliwości, ale im bardziej jesteśmy od niej zależni, tym lepiej musimy być przygotowani na sytuacje, w których jej zabraknie: awaria prądu, brak dostępu do internetu, niedostępność systemu.

Dla wielu organizacji oznacza to po prostu przestój. Szpital nie może sobie na niego pozwolić. Pacjent nadal wymaga leczenia, a lekarz musi wiedzieć, jakie leki przyjmuje chore dziecko czy dorosły, jakie ma wyniki badań i co wydarzyło się wcześniej.

Dlatego inwestujemy również w tablety, które w sytuacji awaryjnej pozwolą personelowi zachować dostęp do najważniejszych informacji o pacjencie, gdy standardowa dokumentacja elektroniczna będzie niedostępna.

I znów, można powiedzieć, że kupujemy sprzęt. Ja wolę powiedzieć, że kupujemy bezpieczeństwo i spokój na sytuację, której, mam nadzieję, nigdy nie będziemy musieli sprawdzać w praktyce.

Czas na decyzję

Jest jeszcze jeden obszar, który jest mi szczególnie bliski, bo dotyczy bezpośrednio zarządzania: dane.

Mamy ich w szpitalu bardzo dużo. Tylko że samo posiadanie danych niewiele daje, trzeba umieć szybko do nich dotrzeć, połączyć je, zobaczyć zależności i na tej podstawie podjąć decyzję. Dlatego w ramach projektu rozwijamy również kokpity zarządcze. Chcemy mieć szybszy dostęp do informacji o tym, co rzeczywiście dzieje się w organizacji, i móc na nie bieżąco reagować.

Zarządzanie szpitalem przy ograniczonych zasobach to ciągłe podejmowanie decyzji: gdzie w danym momencie najbardziej potrzebni są ludzie, sprzęt czy pieniądze; jak wykorzystać to, co mamy, i jak przy tym nie stracić z oczu najważniejszego, bezpieczeństwa pacjenta i personelu.

Dobra decyzja potrzebuje dobrej informacji. Im szybciej ją mamy, tym szybciej możemy reagować. I to też jest kupowanie czasu.

Po co nam właściwie ta technologia?

Takie pytanie padło podczas rozmowy, którą przeprowadziłam w cyklu Medical Leaders Talk, tworzonym przez MCSC (Mother and Child Startup Circle, inicjatywę działającą przy Instytucie Matki i Dziecka).

Lubię pytania zaczynające się od „po co?”. W zarządzaniu są chyba ważniejsze niż „ile?” i „kiedy?”.

Technologia ma mieć sens i rozwiązywać rzeczywisty problem. Jeżeli dzięki niej pracownik odzyska czas, lekarz szybciej dotrze do informacji, pacjent będzie bezpieczniejszy, a zarządzający wcześniej zobaczy problem, wtedy widzę jej wartość.

Najtrudniejszego nie da się kupić

Przy tak dużym projekcie można kupić bardzo dobry sprzęt i świetne oprogramowanie. Nie da się jednak kupić jednej rzeczy: zaufania ludzi, którzy mają z nich korzystać.

A bez nich żadna transformacja się nie uda.

Pracownicy muszą zobaczyć, że nowe rozwiązanie rzeczywiście im pomaga — nie podczas prezentacji, ale w codziennej pracy. Jeżeli nowy system oznacza kolejne okienko do wypełnienia, trudno oczekiwać entuzjazmu. Jeżeli pozwala szybciej skończyć dokumentację, łatwiej znaleźć informację albo bezpieczniej wykonać pracę — wtedy zaczyna mieć sens.

Dlatego cyfryzacja szpitala nigdy nie jest wyłącznie projektem informatycznym. To zmiana sposobu pracy całej organizacji, a za każdą taką zmianą stoją ludzie.

A we wrześniu spotykamy się w Olsztynie!

17 i 18 września po raz kolejny organizujemy w Olsztynie konferencję Hospital 360. Spotkamy się w Bibliotece Uniwersyteckiej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Bardzo lubię nazwę tej konferencji, bo dobrze oddaje sposób, w jaki chcemy rozmawiać o współczesnym szpitalu. Nie da się już patrzeć na niego tylko przez pryzmat medycyny albo finansów, wszystko się ze sobą łączy.

Przez dwa dni będziemy rozmawiać o:

• obszarach klinicznych,
• przywództwie i zarządzaniu,
• profilaktyce i zdrowiu kobiet,
• cyberbezpieczeństwie i nowych technologiach.

W jednym czasie będą odbywały się aż trzy panele tematyczne, więc każdy będzie mógł wybrać rozmowę najbliższą swojej codziennej pracy. Zaprosiliśmy znakomitych prelegentów, praktyków i ekspertów, którzy chcą dzielić się swoimi doświadczeniami. Chcemy, aby Hospital 360 było miejscem wymiany konkretnej wiedzy, bo czasem jedna rozmowa przy kawie daje pomysł, który kilka miesięcy później staje się realną zmianą w organizacji.

Są jeszcze wolne miejsca, więc serdecznie zapraszam!

O tym, jak wygląda nasza cyfrowa transformacja od środka, opowiadam w rozmowie Medical Leaders Talk..

Cała rozmowa jest dostępna na portalu MCSC: TUTAJ

A jeśli przyjedziecie do nas na konferencję, zostańcie na Warmii choć trochę dłużej. Wrzesień nad jeziorami jest piękny, czasem nawet piękniejszy niż lipiec, tylko zdecydowanie mniej ludzi o tym wie.

Zapraszam do Olsztyna!

Urodziłam się na Mazurach i Mazury kocham niezmiennie. Od ponad dziesięciu lat mieszkam na Warmii, gdzie równie chętnie odpoczywam. Woda, las – to są moje krajobrazy.

Ostatnio koleżanka namówiła mnie na wypad na Podlasie. Trochę się zdziwiłam, ale czego się nie robi dla przyjaźni. Trafiłyśmy do Ziołowego Zakątka – miejsca pełnego pól, ziół, drewnianych zabudowań i zwierząt, które najwyraźniej nie wiedziały, że człowiek na urlopie chciałby się wyspać.

Pierwszego ranka kogut zapiał około 4.30. Potem dołączyły kaczki, gęsi i cała wiejska orkiestra. Pierwszej nocy przygotowałam zatyczki do uszu, drugiej już ich nie potrzebowałam.

Te dźwięki przeniosły mnie do dzieciństwa, do wakacji u dziadków na wsi i poranków, które zaczynały się wraz z gospodarstwem, a nie z dźwiękiem telefonu. Podlasie przypomniało mi naturalny rytm dnia – moment, kiedy się zaczyna, i moment, kiedy naprawdę się kończy.

Wieczorem obserwowałam scenę, która wyglądała zabawnie, ale okazała się trafną metaforą zarządzania.

Pracownik oporządzający obejście zapalił światło w kurniku. Część kur ruszyła sama, resztę zagoniły kaczki. Zostały trzy niepokorne, które uznały, że ich dzień jeszcze się nie skończył. Wtedy wkroczyła gęś. Krótka, stanowcza reprymenda i kaczki pomaszerowały do środka.

Po chwili zapadła cisza.

Trzy poziomy działania: sygnał zrozumiały dla wszystkich, zespół, który sam domyka resztę, i interwencja tylko tam, gdzie jest potrzebna. Bez zebrania, przypomnienia i szczegółowych instrukcji.

Wystarczyło światło.

W chronobiologii istnieje pojęcie zeitgeber – zewnętrznego sygnału, który pomaga ustawiać wewnętrzny zegar organizmu. Najsilniejszym z nich jest światło. Za odkrycie molekularnych mechanizmów rządzących rytmem dobowym Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash i Michael W. Young otrzymali w 2017 roku Nagrodę Nobla z medycyny. Kury wiedziały to wcześniej niż my.

Natura bez przerwy podpowiada nam, jak funkcjonować. Jej prawa są proste i niezmienne. Rolnik może mieć najlepszy sprzęt i najnowocześniejsze technologie, ale nadal musi przygotować ziemię, zasiać, pielęgnować i czekać.

Nie da się posiać rano i zebrać plonu wieczorem. Nie da się też przyspieszyć kiełkowania ani ominąć dojrzewania.

Możemy tworzyć lepsze warunki, usuwać przeszkody i usprawniać proces, ale pewnych etapów nie da się przeskoczyć. Tak samo jest z ludźmi. Zaufanie potrzebuje czasu, kompetencje wymagają ćwiczenia, a zespół musi nauczyć się współpracy.

Najpierw siejemy, potem podlewamy. Przez jakiś czas nie widać efektów, choć pod ziemią rosną korzenie.

Dotyczy to także naszego życia. Ono również ma swoje pory roku: czas wzrostu, działania i zbierania plonów, ale też wycofania, regeneracji i ciszy. Problem zaczyna się wtedy, kiedy próbujemy żyć wyłącznie latem – ciągle osiągać, być dostępnym i gotowym na kolejne zadanie.

A przecież nawet ziemia nie rodzi bez przerwy. Odpoczynek nie jest przeciwieństwem rozwoju. Jest jednym z jego etapów.

W zarządzaniu obowiązują te same prawa. Można mieć świetny pomysł, dobry plan i właściwych ludzi, a mimo to efekt nie pojawi się od razu. Organizacji, podobnie jak pola, nie da się obsiać dzisiaj i jutro oczekiwać plonów.

Potrzebne są konsekwencja, cierpliwość i zaangażowanie całego zespołu. Potrzebne jest zaufanie ludzi do lidera, ale też zaufanie lidera do ludzi. Zanim pojawią się wyniki, powstają rzeczy niewidoczne na wykresach: poczucie odpowiedzialności, wspólny sposób myślenia i przekonanie, że zmiana ma sens.

W szpitalu metafora światła jest szczególnie przewrotna, bo u nas ono właściwie nigdy nie gaśnie. Kiedy jedni kończą pracę, inni ją zaczynają. Pacjent potrzebuje pomocy niezależnie od pory dnia.

Nie chodzi więc o to, żeby zgasić światło w całej organizacji. Chodzi o to, żeby każdy wiedział, kiedy zaczyna się i kończy jego odpowiedzialność, komu ją przekazuje i za co odpowiada. Dzięki temu organizacja działa również wtedy, gdy zmieniają się ludzie, dyżury i pory dnia.

Właśnie dlatego wracam myślami do podlaskiego kurnika. Pracownik nie zaganiał kur do środka po jednej. Zapalił światło i dał sygnał. Kury znały swoją rolę, kaczki wsparły proces tam, gdzie było to potrzebne, a gęś interweniowała dopiero wtedy, gdy było to konieczne.

Każdy zrobił swoją część.

Od ponad dwudziestu lat obserwuję, że dobrze działająca organizacja nie opiera się wyłącznie na odpowiedzialności jednej czy kilku osób. Odpowiedzialność musi istnieć na każdym szczeblu. Każdy powinien znać swoją rolę, rozumieć cel i wiedzieć, kiedy działa samodzielnie, kiedy wspiera innych, a kiedy potrzebna jest interwencja.

Lider wskazuje kierunek, tworzy warunki, ustala zasady i daje ludziom narzędzia. Nie wykona jednak wszystkich zadań za zespół – i nie powinien.

Zaufanie, samodzielność i odpowiedzialność dojrzewają. Zespół musi poznać siebie, nauczyć się współpracy, czasem popełnić błąd i spróbować jeszcze raz.

Najpierw przygotować ziemię. Potem zasiać, pielęgnować i pozwolić rosnąć. Nie wykopywać co chwilę ziarenka, żeby sprawdzić, czy na pewno kiełkuje.

• Wzrost potrzebuje czasu.
• Zaufanie potrzebuje konsekwencji.
• Odpowiedzialność potrzebuje przestrzeni i zaangażowania.
• A w tym wszystkim trzeba pamiętać o odpoczynku.

Ta zwyczajna scena z podlaskiego gospodarstwa przypomniała mi, że zasady, które sprawdzają się w zarządzaniu od lat, są starsze od wszystkich podręczników.

Ktoś daje sygnał. Każdy zna swoją rolę. Każdy bierze swoją część odpowiedzialności. A kiedy dzień się kończy – można spokojnie zgasić światło.

Wczoraj zrobiliśmy Jej niespodziankę. Spotkaliśmy się całą rodziną. Był najsmaczniejszy tort na świecie, grill, ciasta, sałatki. Było gwarno, rodzinnie i po prostu… dobrze.

Ale to nie frykasy i prezenty zostaną mi w pamięci.

Przygotowaliśmy Mamie album. Zdjęcia z różnych momentów naszego życia, a obok nich słowa. Nie takie typowe życzenia: zdrowia, szczęścia, stu lat. Chcieliśmy napisać coś prawdziwego. Podziękować. Powiedzieć, za co jesteśmy wdzięczni, co pamiętamy i co zabraliśmy ze sobą w dorosłe życie.

Czytaliśmy te słowa po kolei. My, czwórka dzieci. Potem synowe i zięć, wnuki.

I właściwie każdemu w pewnym momencie zadrżał głos.

Płakała Mama. Płakał Tata. Płakaliśmy my. Nie ze smutku, tylko ze wzruszenia i wdzięczności. Pewnie też trochę z uświadomienia sobie, jak szybko płynie czas.

Zbyt rzadko mówimy sobie rzeczy naprawdę ważne. Wydaje nam się, że przecież druga osoba to wie. Rodzice wiedzą, że ich kochamy. Dzieci wiedzą, że jesteśmy z nich dumni. Rodzeństwo wie, że może na nas liczyć.

Ale czy nie warto tego czasem po prostu powiedzieć?

Przygotowując album, szukałam starych zdjęć i nie było to łatwe. Część fotografii z telefonów gdzieś zniknęła. Zmieniamy aparaty, karty, przenosimy dane. I nagle okazuje się, że czegoś już nie ma.

Może dlatego od jakiegoś czasu znowu wywołuję zdjęcia. Po podróżach, szczególnych wydarzeniach robię fotoksiążki. Chcę mieć coś, co można wziąć do ręki, otworzyć po kilkunastu latach i powiedzieć: pamiętasz?

Wczoraj zobaczyłam, jaką to ma wartość. Co chwilę ktoś zatrzymywał się przy kolejnej fotografii. Śmialiśmy się z fryzur, ubrań, min. Patrzyliśmy na siebie sprzed kilkudziecięciu lat. Na nasze dzieci, kiedy były jeszcze malutkie. Na Mamę i Tatę, kiedy byli młodzi. Historie, które każdy pamiętał trochę inaczej.

I wtedy zaczęłam się zastanawiać, co właściwie od Niej dostałam.

To z pewnością nie są rzeczy, które łatwo wymienić. Samodzielność, konsekwencja, szacunek do pracy, odpowiedzialność – to tylko niektóre z nich. Mama nauczyła mnie też korzystać z tego, co daje ogród.

A ogród może być przecież piękną przenośnią życia. Uczy zauważać, co właśnie kwitnie, co dojrzewa i z czego możemy dzisiaj skorzystać, a co zarazem wymaga pracy i uwagi, aby mieć plony po jakimś czasie. Uczy przez to cierpliwości, bo nie wszystko przychodzi od razu. Uczy też akceptować, że coś przemija, ale za chwilę pojawia się coś nowego.

I chyba podobnie jest w życiu – warto dostrzegać to, co mamy wokół siebie i w sobie: ludzi, relacje, doświadczenia, możliwości i szanse. Korzystać z nich, pielęgnować je i nie pozwalać im się zmarnować. Systematycznością zapracować na owoce.

Mama nauczyła mnie robić przetwory i nie marnować tego, co zostaje. Dzisiaj nazywamy to „zero waste”. Dla mojej Mamy jest to po prostu gospodarność.

Ale nie o jedzenie tu chodzi. Chodzi o sposób myślenia. O zaradność i stosunek do pracy, pieniędzy, ludzi, sytuacji i rodziny.

I o szczerość. Moja Mama jest rozmowna i bezpośrednia. Mówi wprost, co myśli i co jej się nie podoba. Nie każdemu przecież musi się to podobać.

To jest kolejna rzecz, którą w Niej cenię. Szczerość wobec innych i wobec siebie.

Może dlatego wczorajszy album wzruszył mnie jeszcze bardziej.

Moi rodzice są dziś w wieku, który każe mi mocniej doceniać każdy dzień, kiedy są z nami. Nie lubię tej świadomości przemijania. Ale to właśnie ona uczy mnie być bardziej obecną.

Patrzyłam wczoraj na moich trzech braci i pomyślałam, jakie mam szczęście. Każdy poszedł swoją drogą, każdy ma własną rodzinę i codzienność. A jednak jest coś, co nas łączy niezależnie od tego, ile mamy lat: wspólna historia i rodzice, od których wszystko się zaczęło.

Dlatego coraz częściej staram się nie odkładać ważnych słów na później. Nie czekać na okrągłe urodziny, żeby powiedzieć komuś: dziękuję. Nie zakładać, że przecież wie.

Za kilkanaście lat nie będziemy pamiętać, co było na stole ani jaki prezent kupiliśmy.

Będziemy pamiętać, że byliśmy razem. Że dużo się śmialiśmy. Że komuś zadrżał głos. Że po raz setny opowiadaliśmy te same rodzinne historie.

I że zdążyliśmy powiedzieć słowa, które są naprawdę ważne.

Najkochańsza Mamo na świecie ❤️

Dziękując za wszystko, bądź zawsze blisko. Zdrowa i szczęśliwa ❤️

Pięć lat temu zapisałam w notatniku zdanie o trzech relacjach. Wróciłam do niego w miniony weekend, na środku jeziora Ukiel, patrząc na perkoza.

Ostatnio jestem zmęczona. Tak zwyczajnie, po ludzku.

Jest dużo pracy. Bywa, że za dużo. Lista spraw rośnie szybciej niż jestem w stanie ją zamykać. Jedno zadanie rodzi kolejne, coś jest pilne, coś ważne, coś „na wczoraj”. A potem przychodzi rozdrażnienie i pytanie: czy ja temu wszystkiemu podołam?

Mam za sobą wiele lat zarządzania. Jestem zadaniowa, szanuję każdą minutę, zarządzam sytuacyjnie. Nie wierzę w jedną receptę na wszystkich. Ale nie jestem idealna. I im dłużej pracuję, tym łatwiej mi to powiedzieć.

Organizacja, którą kieruję, przez ostatnie lata mocno urosła. Nowe projekty, inwestycje, technologie, kolejne odpowiedzialności. A kiedy rośnie organizacja, musi zmienić się sposób zarządzania nią. Może powinnam skuteczniej delegować. Może mocniej budować zespół wokół nowych zadań. Może z czegoś zrezygnować.

Nie znam jednej odpowiedzi. I chyba właśnie o to chodzi. Rozwój lidera nie polega na tym, że w pewnym momencie wie się już wszystko.

Tylko że żadna organizacja pracy nie sprawi, że człowiek stanie się niewyczerpanym źródłem energii. Nie stanie się. Stanowisko ani doświadczenie nie odbierają prawa do zmęczenia.

A praca po godzinach nigdy nie zabiera wyłącznie godzin. Zabiera uwagę, cierpliwość, lekkość. Siedzimy z bliskimi, a myślami wciąż jesteśmy przy biurku.

W miniony weekend bratowa wyciągnęła mnie na łódkę. Jezioro Ukiel, Olsztyn od strony wody, wiatr, śmiech. Przez chwilę po prostu byłyśmy.

I wtedy zobaczyłam perkoza.

Płynął spokojnie, po czym zniknął pod wodą. Patrzyłam w to samo miejsce, czekając. Nie było go. Wynurzył się zupełnie gdzie indziej.

Perkoz nie nurkuje dlatego, że nie radzi sobie na powierzchni. To po prostu część jego sposobu życia. Wtedy przypomniało mi się zdanie, które zapisałam pięć lat temu i do którego wracam w gorsze dni.

Budujemy w życiu trzy relacje: ze światem, z bliskimi i ze sobą. Trzecia jest najdłuższa. Powinna być najgłębsza. Zwykle jest najbardziej zaniedbana.

Kiedy skupiamy się na dwóch pierwszych, coś pęka. Dajemy z siebie dwieście procent i czekamy, aż ktoś to zauważy. Rzadko zauważa. A przecież to, czego oczekujemy od innych, możemy zacząć dawać sobie sami.

Dopiero na jeziorze zrozumiałam, że nurkowanie perkoza i tamta notatka mówią o tym samym. Zniknąć na chwilę pod powierzchnią codzienności to nie jest ucieczka. To jest dbanie o tę trzecią relację. Jedyną, która zostanie z nami do końca.

Nie potrzebujemy kolejnej aplikacji do planowania ani większej dyscypliny. Czasem potrzebujemy pozwolenia, żeby odłożyć telefon. Nie odpowiadać. Nie decydować. Nie być przez moment osobą, która musi wszystko wiedzieć i dopilnować.

Zanurkować. W rozmowie, w ciszy, w jeziorze, w książce, w śmiechu z kimś bliskim. Odpoczynek nie jest nagrodą za skończenie wszystkiego. Wszystkiego nigdy nie skończymy.

Dziękuję Ci, kochana bratowo, za tamten dzień. I za perkoza, który zupełnie nieświadomie przypomniał mi, że czasem trzeba zniknąć pod powierzchnią nie po to, żeby uciec, tylko żeby złapać oddech i zobaczyć, gdzie chcemy wypłynąć.

Zobaczyłam to drzewo i pomyślałam, że jest w nim coś bardzo ludzkiego.

Kiedyś rosło pionowo. Potem coś je powaliło. Wiatr, osunięta ziemia, nie wiem. Natura nie tłumaczy swoich decyzji. A ono żyje. Co więcej, jest piękne, choć jest inne, a może właśnie dlatego.

Nie wróciło do dawnej pozycji. Nie „naprawiło” tego, co się wydarzyło. Zrobiło coś ważniejszego: zaczęło rosnąć z miejsca, w którym upadło.

I ta myśl zatrzymała mnie przy nim na dłużej.

Kiedy mówimy o trudnych doświadczeniach, powtarzamy jak mantrę: „wstań”, „otrząśnij się”, „idź dalej”.

A może nie zawsze trzeba wstawać. Może czasem trzeba nauczyć się rosnąć inaczej.

Kiedyś robiłam ze studentami ćwiczenie z cukierkami. Zadanie proste: podejdź, przekonaj mnie, dostań cukierka. Można było prosić, negocjować, żartować.

Nie wiedzieli tylko jednego. Dawałam cukierka co trzeciej osobie. Bez względu na argumenty.

Ci, którzy dostali za pierwszym razem, wracali. Sukces dawał im odwagę. A ci, którzy usłyszeli „nie”, najczęściej już nie próbowali. Jedna odmowa, góra dwie. I koniec. Pamiętam, jak zmieniały się ich twarze.

To był tylko cukierek. A dokładnie ten sam mechanizm zabieramy w dorosłe życie. Nie udało się, odmówił, nie wyszło, nie dostałam się – i po jednym „nie” stawiamy kropkę tam, gdzie powinien być przecinek.

Odmowa nie definiuje nas. Czasem mówi tylko o złym czasie, niedopasowaniu, braku doświadczenia. Albo o tym, że zapukaliśmy do niewłaściwych drzwi.

„Nie”, jest informacją. Nie jest wyrokiem.

I wiem, że to łatwiej napisać, niż poczuć w chwili, gdy drzwi faktycznie się zamykają. Nie chodzi o to, żeby udawać, że nie boli. Chodzi o to, co robimy z bólem chwilę później.

Rozmawiam ostatnio z młodymi ludźmi po maturze. Jednym poszło znakomicie, innym gorzej niż o tym marzyli. Są tacy, którzy jeszcze nie wiedzą, co chcą robić.

I myślę, ile mądrości wymaga od dorosłego, żeby w takim momencie nie podsuwać gotowej mapy.

Może właśnie teraz powinni popróbować. Pójść, sprawdzić, zrezygnować, zmienić zdanie. Odkryć, że coś, co miało być pasją, wcale nią nie jest. Albo przypadkiem trafić na coś, o czym nawet nie myśleli.

Próbowanie nie jest błądzeniem. Jest zbieraniem danych o sobie. Każde „to nie dla mnie” przybliża nas do „to jest moje”.

Dlatego lubię ludzi, którzy próbują. Tych, którzy po niepowodzeniu pytają: czego się nauczyłem i co mogę zrobić inaczej.

Robienie w kółko tego samego i oczekiwanie innych rezultatów to walenie głową w mur. Czasem kolejna próba oznacza właśnie odejście od tego muru. Zmianę metody, tempa, kierunku, ludzi, z którymi idziemy. A czasem zmianę samego celu.

I nie ma w tym porażki. Są w tym prawidła życia.

Patrzę jeszcze raz na to drzewo. Według pierwotnego planu, przegrało. Miało rosnąć prosto, a leży.

Tylko że ono nie zna ludzkiej definicji porażki. Wypuściło nowe gałęzie. Ma piękne liście. Ludzie się przy nim zatrzymują i robią zdjęcia.

To, co mogło być końcem jego historii, stało się tym, co czyni je wyjątkowym.

Z nami bywa podobnie. Najpiękniejsze rzeczy w życiu wyrastają nie pomimo upadku, tylko z miejsca, w którym się wydarzył. Z większą świadomością. Z pokorą. Często już w zupełnie innym kierunku.

Jeśli nie wiesz, dokąd zmierzasz, próbuj dalej. Jeśli wiesz, ale pierwsza droga się zamknęła, poszukaj następnej. Jeśli coś się nie udało, sprawdź, czy skończyły się możliwości, czy tylko jedna z nich.

A jeśli życie właśnie Cię przewróciło, nie wymagaj od siebie, że natychmiast wstaniesz i będziesz stać dokładnie tak, jak wcześniej.

Czasem nawet nie musisz wstawać! 

Wystarczy, że zaczniesz rosnąć w miejscu, w którym właśnie jesteś.

Wiola 🎀

Piszę to dwa dni po tym, jak dopłynął do brzegu. Wszyscy piszą o kilometrach. Ja pomyślałam najpierw o czymś innym.

W niedzielny wieczór Bartłomiej „Foka” Kubkowski jako pierwszy człowiek w historii przepłynął Bałtyk wpław, bez dotykania łodzi asekuracyjnej. Ponad 160 kilometrów. Prawie 55 godzin w wodzie.

Większość osób, czytając tę historię, myśli od razu o mięśniach, sile, wytrzymałości ciała. Ja pomyślałam najpierw o czymś innym. O oddechu.

Bo pięćdziesiąt pięć godzin w zimnej wodzie to nie jest pięćdziesiąt pięć godzin pływania. To pięćdziesiąt pięć godzin, w których trzeba utrzymać rytm oddechu mimo zimna, mimo fal, mimo zmęczenia, które z każdą godziną każe ciału szukać pretekstu, żeby przestać. Tam każdy wdech i wydech był na wagę rekordu.

Na co dzień pracuję z ludźmi, dla których każdy oddech bywa walką z zupełnie innych powodów. Wiem, jak wiele kosztuje organizm, kiedy oddychanie przestaje być czymś oczywistym, czego nie dostrzegamy, o czym nie myślimy. I może właśnie dlatego ta historia poruszyła mnie nieco inaczej, niż większość fanów naszej polskiej „foki”.

Poruszyła mnie droga.

Nasz Bartek nie obudził się w piątek rano i nie powiedział: „Dziś przepłynę Bałtyk”. Za tym sukcesem stoi pięć lat prób, tysiące przepłyniętych kilometrów, zmęczenie, zwątpienie i… gorycz porażek. Nie porażki. Porażek.

W zeszłym roku zabrakło zaledwie kilkunastu kilometrów do celu. Organizm odmówił posłuszeństwa. Odmówił mu tego, co najbardziej podstawowe: sprawnego oddechu i orientacji. Dla wielu byłby to moment, by powiedzieć: „To znak, że się nie da”.

On wrócił. I popłynął po raz piąty.

Jeszcze lepiej przygotowany, bardziej świadomy własnego ciała i jego granic. I tym razem dopiął swego.

To właśnie najbardziej podziwiam w sportowcach. Nie medale, rekordy czy miejsca na podium. Podziwiam ich za konsekwencję. Za umiejętność podnoszenia się po niepowodzeniach. Za dyscyplinę i motywację, gdy świat nie patrzy. Gdy czasem wręcz nikt nie patrzy! A mimo to poprzez upór i konsekwencję taka postawa prowadzi do wielkich rzeczy.

Coraz częściej myślę o tym, jak bardzo potrzebujemy takich wzorców. Zwłaszcza młodzi ludzie.

Sport uczy czegoś znacznie więcej niż sprawności fizycznej. Uczy cierpliwości, pokory i radzenia sobie z porażką. Wzmacnia odporność psychiczną i fizyczną – tę samą, która pozwala opanować oddech, kiedy ciało krzyczy, żeby przestać.

Pokazuje, że sukces rzadko jest dziełem jednego dnia. Najczęściej jest sumą setek zwyczajnych dni, w których mimo zmęczenia robimy kolejny wdech i kolejny krok.

Kilka dni temu, będąc w Norwegii, usłyszałam coś, co dało mi bardzo do myślenia. Tam dzieci od najmłodszych lat wychowuje się do samodzielności. Spędzają wiele godzin na świeżym powietrzu niezależnie od pogody.

Jeśli dziecko się przewróci? Wstanie. Następnym razem będzie ostrożniejsze. To naturalny element uczenia się świata – i uczenia własnych płuc, że zimne powietrze też można oswoić.

Przypomniała mi się wtedy sytuacja z Polski. Odbierałam mojego chrześniaka z przedszkola. Jedna z mam z ogromnym oburzeniem pytała, jakim prawem dzieci wyszły na spacer, skoro był wiatr… Pomyślałam wtedy, jak bardzo różnią się nasze podejścia.

Coraz częściej próbujemy usuwać z życia dzieci każdą przeszkodę, każdy dyskomfort i każde ryzyko. A przecież to właśnie one uczą odporności.

Jest takie skandynawskie powiedzenie, które bardzo lubię: „Nie ma złej pogody, jest tylko nieodpowiednie ubranie”. Może podobnie jest z życiem? Nie unikniemy wiatru. Nie unikniemy zimna. Nie unikniemy porażek. Możemy natomiast przygotować siebie tak, by sobie z nimi poradzić – krok po kroku, oddech po oddechu.

Dlatego tak bardzo cieszę się z sukcesu Bartłomieja. Swój wyczyn zadedykował podopiecznym Fundacji Cancer Fighters, dzieciom walczącym z chorobą nowotworową. To dodatkowy wymiar tej historii, który szczególnie do mnie przemawia: wielki wysiłek fizyczny oddany komuś, kto akurat teraz walczy o własny oddech w zupełnie innym znaczeniu.

Cieszę się, bo ta historia przypomina, że wielkie rzeczy rodzą się z małych, powtarzanych każdego dnia decyzji. I z każdego pojedynczego oddechu, którego nikt z zewnątrz nie widzi, a który decyduje o wszystkim.

Chciałabym, żeby takie historie trafiały do szkół, do domów i do mediów częściej niż te o chwilowej popularności. Młodzi ludzie potrzebują dziś nie tylko bohaterów sukcesu.

Potrzebują ludzi, którzy pokazują, że można upaść, złapać oddech, wstać, spróbować jeszcze raz i dojść dalej, niż ktokolwiek wcześniej przypuszczał.

Wielki szacunek, Bartłomieju. Niech Twój wyczyn będzie nie tylko rekordem sportowym, ale przede wszystkim inspiracją. Być może dzięki niemu ktoś dziś złapie głębszy oddech, założy buty do biegania, wyjdzie na pierwszy trening albo odważy się wrócić do walki o cel, z którego kiedyś zrezygnował.

Od takich decyzji bardzo często zaczynają się rzeczy, które wcześniej wydawały się… niemożliwe.

Wiola 🎀

Źródło fot. IG@BKubkowski

Na tym zdjęciu najważniejsze jest to, czego właściwie nie widać. Zrobił je zupełnie przypadkiem mój mąż. Patrzę na nie i mimowolnie się uśmiecham.

Uwielbiam podróżować w nowe miejsca, poznawać nowe smaki czuć inny rytm dnia. Tym razem po raz pierwszy spróbowałam mięsa wieloryba. Ale nie o nim jest ten wpis.

Podczas tygodniowego wyjazdu poznaliśmy pewne małżeństwo. Od pierwszej rozmowy pojawiła się między nami niezwykła swoboda, relacja, która nie wymaga wysiłku ani udawania. Wypatrywałam kolejnych przerw, żeby znów usiąść z nimi przy kawie.

Rozmawialiśmy o życiu, wartościach, ludziach. Nie narzekaliśmy na świat, politykę czy podatki. Za to z prawdziwą ciekawością analizowaliśmy drugiego człowieka.

Dobro się czuje. Nie potrzebuje ono wielkich słów. Jest w sposobie, w jaki ktoś słucha, w spojrzeniu, w uważności.

Nie było w ich relacji wielkich gestów. Była herbata przyniesiona rano bez pytania. Uważne czytanie etykiet, bo zdrowie drugiej osoby liczy się tak samo jak własne. Wzajemne spojrzenia pełne troski.

Pomyślałam wtedy, że miłość nie starzeje się, z czasem zmienia jedynie swój język. Coraz rzadziej mówi wielkimi wyznaniami, częściej przemawia filiżanką herbaty podaną bez pytania i cichym: „Pomyślałem / pomyślałam o Tobie”.

Kilkadziesiąt lat wspólnego życia. Na pewno były też trudne chwile. Ale tego nie było widać. Tak jak na tym zdjęciu, gdzie tło jest rozmyte, choć to właśnie tam rozgrywa się cała historia.

I jest w tym pewien paradoks: fotograf rozmywa tło, żeby wydobyć to, co najważniejsze. My w życiu robimy często odwrotnie. Patrzymy tylko na pierwszy plan, choć odpowiedź na pytanie, kim ktoś naprawdę jest, kryje się właśnie w tle.

Widzimy uśmiechy, stanowiska, samochody, zdjęcia z wakacji, sukcesy. Rzadziej zastanawiamy się, ile było po drodze prób, wyborów, nieprzespanych nocy i cichych decyzji, które ukształtowały człowieka, którego dziś spotykamy.

A w tym niewidocznym tle rodzi się też to, co najpiękniejsze: cierpliwość, zaufanie, umiejętność akceptowania różnic. Miłość przestaje być tylko uczuciem. Staje się codziennym, świadomym wyborem.

Patrząc na tę parę, miałam poczucie, że widzę nie tylko ludzi. Widzę historię, której nie znam, ale której owoce są widoczne w każdym geście i spojrzeniu.

Od lat nie byłam na dwutygodniowym urlopie. To mój świadomy wybór. Moje wyjazdy są krótkie, czasem to tydzień. Kiedyś sądziłam, że odpoczynek mierzy się liczbą dni. Dziś wiem, że mierzy się tym, co zostaje w sercu po powrocie.

Nie pamiętam każdej restauracji ani każdego widoku z podróży. Pamiętam za to ludzi, przy których czułam spokój. Asertywnych, pokornych i silnych jednocześnie. Z wartościami i poczuciem sensu.

Dla takich spotkań też warto podróżować. Kiedy najpiękniejsze rzeczy dzieją się w tle.

Wiola 🎀

Świat nie jest jednowymiarowy. Wszystko zależy od tego, przez jakie okulary na niego patrzymy. A te zakłada nam życie: przez nasze doświadczenia, emocje, sukcesy i porażki.

Ostatnio podczas szkolenia z moim zespołem rozmawialiśmy o tym, jak różnie odbieramy te same sytuacje. W fotelu menedżera, na szpitalnym korytarzu, w rozmowie z pacjentem czy w administracji – wszędzie pracujemy z ludźmi. A każdy z nich nosi w sobie własną historię.

Pokazałam uczestnikom zdjęcie i zapytałam nie tylko o to, co widzą, ale co przy tym czują. To był punkt wyjścia do rozmowy o filtrach, przez które patrzymy na innych ludzi: kolegę z pracy, pacjenta, szefa czy kontrahenta.

Bo właśnie taka uważność i świadomość to fundament zrozumienia drugiego człowieka.

Dziś mam dla Was inne zdjęcie, ale z tym samym przesłaniem. Co widzisz, mój Drogi Czytelniku?

Jedni dostrzegą na zdjęciu starszą, zmęczoną życiem kobietę o bardzo wyraźnych rysach. Inni młodą, elegancką damę patrzącą z nadzieją w przyszłość. To klasyczne złudzenie optyczne, które idealnie oddaje naszą codzienność.

Ta sama decyzja czy wyzwanie mogą zostać odczytane na sto sposobów. Wpływa na to nasz nastrój, poranna kawa wypita w pośpiechu czy domowe wartości. Emocje często zostają z nami dłużej niż sama sytuacja.

Mimo że znam to przesłanie od lat, wciąż się tego uczę. Przypominam innym i sobie, że prawdziwa siła to uważność. Umiejętność zatrzymania się i zadania sobie pytania: „A co, jeśli ktoś obok widzi to inaczej?”.

Często rację mają obie strony. Największą mądrością w zarządzaniu, medycynie czy polityce społecznej jest świadomość, że inna perspektywa nie oznacza błędu. Oznacza wzbogacenie.

Piszę to dla Was z pokładu autobusu. Mój urlop to setki kilometrów, aktywne odkrywanie nowych miejsc i ciągłe ćwiczenie uważności w drodze.

Niezależnie od roli, jaką w danej chwili pełnię, zabieram ze sobą zawsze te same wartości: ciekawość drugiego człowieka, miejsca, historii. Do tego serce i otwartość.

I dlatego z uważnością pozdrawiam Was serdecznie z trasy. 

Wiola

Google przypomniał mi dziś zdjęcie sprzed dokładnie ośmiu lat. Fartuch, kucharska czapka, ręce w wielkiej misie obok ówczesnego prezydenta Olsztyna Piotra Grzymowicza.

Jako wicemarszałek województwa promowałam wtedy to, co na Warmii i Mazurach mamy najlepsze: naszą żywność i naszych producentów.

Osiem lat, kilka funkcji i wiele wyzwań później mogę powiedzieć jedno: stanowiska się zmieniają, pasja zostaje. Dziś późnym popołudniem, już po pracy, moja kuchnia znów pracowała pełną parą. A wszystko przez jedno zdanie, które „odpala” każdą mamę, gdy dziecko przyjeżdża w odwiedziny z dużego miasta:

„Mamo, upiecz mi coś… tak więcej, żebym mogła zabrać ze sobą.”

I jak tu odmówić? Tak oto powstały klasyczne jagodzianki, do których dołączył budyń własnej roboty, bo lubię wymyślać i łączyć smaki. 

Jabłecznik, choć tylko pół porcji, bo jabłek było jak na lekarstwo. Faworki drożdżowe, które świetnie znoszą mrożenie. A na jutrzejszy obiad czekają już pulpety w koperkowym wywarze.

Ktoś zapyta: skąd na to wszystko energia po całym dniu w szpitalu? Odpowiedź jest prosta. Gotowanie dla ukochanych osób nie zabiera energii. Ono ją oddaje!

Zresztą im dłużej działam w życiu publicznym, tym wyraźniej widzę, że kuchnia i zarządzanie to bliższe sobie światy, niż się wydaje. 

I tu, i tu trzeba planować, gospodarować tym, co się ma, i improwizować, gdy czegoś zabraknie. Pół porcji jabłek? Bywa. W pracy też nie zawsze dostajemy pełny koszyk zasobów. A obiad i trafna decyzja tak muszą być na czas.

Jest jeszcze coś. Przez lata nauczyłam się, że troska nie zna podziału na życie prywatne i publiczne. Troska to postawa. Tak samo objawia się w blasze jagodzianek dla córki, jak w decyzjach podejmowanych dla mieszkańców regionu, pacjentów i pracowników.

Zmienia się tylko skala, składniki zostają te same: uwaga, serce i odpowiedzialność za tych, dla których to robimy.

Dlatego gdy słyszę pytanie, czy „wypada” osobie publicznej „stać przy garach”, uśmiecham się. Rządzić można różnie, ale jak dla mnie najprzyjemniej w kuchni!

Czego nam dziś życzę? Miejsca, w którym niezależnie od ról i tytułów możemy być po prostu sobą. I kogoś, kto poprosi: „zrób mi coś… tak więcej, żeby móc więcej zabrać ze sobą”.

Wiola

Dla porównania: dwadzieścia lat, tyle trwa wykształcenie lekarza, w którego ten komentarz uderza.

Wczoraj wieczorem, przy stole ze znajomymi, moja przyjaciółka, lekarka, powiedziała zdanie, po którym zapadła cisza:

„Czasami zastanawiam się, czy to jeszcze jest mój kraj i czy chcę tutaj zostać…”

Nikt nie zaprotestował. I to było najgłośniejsze w tej ciszy.

Sześć lat studiów. Staż. Specjalizacja, często druga i trzecia. Egzaminy, dyżury, święta w pracy. A potem otwierasz telefon i czytasz o sobie rzeczy, których nie powiedziałby ci nikt prosto w twarz.

Nie, nie chodzi o taryfę ulgową. Nadużycia? Wyjaśniać. Piętnować. Bezwzględnie. Łamanie prawa nie zna immunitetu białego fartucha. I krytyka jest potrzebna jak tlen — bez niej nie ma rozwoju.

Ale umówmy się: hejt to nie krytyka. Krytyka rozlicza decyzje. Hejt niszczy człowieka. I my tę granicę właśnie gubimy na oczach naszych dzieci, które uczą się od nas szybciej, niż byśmy chcieli.

Potem dziwimy się, że brakuje lekarzy, pielęgniarek, ratowników. Że młodzi nie chcą brać odpowiedzialności za nic publicznego. A kto chce dobrowolnie wchodzić tam, gdzie zamiast „dziękuję” czeka fala pogardy?

To jest rachunek. I płacimy go wszyscy.

Szacunek nie kosztuje nic. Nie wymaga zgody na wszystko, nie odbiera prawa do ostrego sporu. Wymaga jednego: pamiętać, że po drugiej stronie ekranu jest człowiek.

Czego nam dziś życzę? Zanim klikniemy „wyślij”, dajmy sobie chwilę do namysłu. Czasem ta chwila odróżni nas od tego, z czym walczymy.

Z wielkim szacunkiem do wszystkich moich czytelników – Wioletta

Wczoraj uczyłam innych proaktywności. Dziś życie sprawdziło, czy sama w to wierzę.

Wracam właśnie z Warszawy z historią, w której główną rolę gra… stolik.

W czwartek prowadziłam w szpitalu …. wewnętrzne warsztaty dla pracowników ….o proaktywności. Mówiłam wprost: pytajcie, zamiast zgadywać. Dopytujcie, zamiast dopisywać sobie w głowie cudze intencje. Nie zakładajcie z góry, że usłyszycie „nie”. Bo wtedy sami odpowiadacie sobie za drugą osobę.

Dzień później życie zapytało: „No dobrze, a Ty?”.

Piątkowy wieczór, moja ulubiona restauracja w Warszawie, komplet gości. Przyznaję z pokorą, nie zarezerwowałam stolika, choć wiedziałam, że przed weekendem to przejaw przezorności. Kelner zaproponował miejsce dla dwojga. Pomyślałam: trudno, i tak miałam szczęście, że w ogóle się znalazło.

Usiadłam. Wszystko w porządku. Tylko że od lat mam tam „mój” ulubiony stolik. Półokrągła kanapa w rogu, jedno z trzech takich miejsc w całej restauracji. Tam odbyły się najlepsze rozmowy mojego życia.

Pierwsza myśl: na pewno zajęty, nie ma sensu pytać. Druga myśl: a nie mówiłaś wczoraj ludziom dokładnie czegoś przeciwnego?

No i zapytałam.

Kelner wrócił z uśmiechem: – Za kilkanaście minut się zwolni. Ten za rogiem.

„Mój” stolik!

Gdybym nie zapytała, wspominałabym dobrą kolację przy innym stole z… niedosytem. Na szczęście zapytałam i również dzięki temu spędziłam niezapomniany wieczór.

Ta drobna sytuacja niesie poważne przesłanie: najczęściej to nie inni zamykają nam drzwi. Często sami je sobie zamykamy, zanim ktokolwiek zdąży cokolwiek powiedzieć.

Odpowiadamy sobie za świat, za współpracowników, za bliskich, za partnera. Zanim świat i ludzie w ogóle zdążą się odezwać!

Proaktywność to nie jest żądanie. I nie jest to też twarde stawianie na swoim. To ciekawość zamiast domysłów. I odwaga zamiast trwożnych założeń.

Jeśli czasem usłyszymy „nie”, przeżyjemy. Ale często usłyszymy „tak” i okaże się, że wystarczyło jedno zdanie.

Ja swój stolik dostałam, bo o niego zapytałam.

Odpowiedzmy sobie na pytanie, czy w życiu siedzimy przy „naszym ulubionym” stoliku.

Jeśli nie, najwyższy czas wywrócić ten przypadkowy, „nie nasz” stolik obaw. To się naprawdę opłaca!

Mówi się, że wewnętrzne baterie najskuteczniej ładujemy tam, gdzie przyszliśmy na świat. Coś w tym jest.

Urodziłam się na Mazurach. Dziś moje codzienne i zawodowe życie nierozerwalnie związane jest z Warmią. Obie te krainy noszę w sercu tak samo mocno i z żadnej nie potrafiłabym zrezygnować.

Warmia to moja teraźniejszość, dynamika i wyzwania. Mazury to mój początek. Gdy spędzam tam weekend, tak jak ostatnio, czuję, że wracam do źródła. Miejsca, które bez zbędnych słów daje mi spokój, niezachwianą siłę i czystą energię do dalszego działania.

Podróże od zawsze są moją wielką pasją. Uwielbiam odkrywać nowe horyzonty, smaki i sposoby patrzenia na świat. Kocham Włochy za ich ekspresję i słońce, z fascynacją poznaję kolejne zakątki Europy i świata.

Paradoksalnie, każda wyprawa w nieznane sprawia, że wracam bogatsza. Dobrze zaprojektowaną podróż przeżywa się przecież aż trzy razy: najpierw, gdy z ekscytacją ją planujemy, potem, gdy jesteśmy w drodze i wreszcie wtedy, gdy po czasie wracamy do zdjęć oraz wspomnień.

Jednak z równie wielką dumą i radością przemierzam nasz kraj i region. Warmia i Mazury to nie tylko zachwycające krajobrazy. To bogata, czasem trudna historia, unikalna kultura i miejsca, które potrafią oczarować nawet najbardziej wymagających globtroterów.

Dla mnie Mazury to jednak coś więcej niż perła w polskiej koronie atrakcji turystycznych. To dom moich Rodziców, bliskość rodziny i ta nieuchwytna, niemal magnetyczna przestrzeń, która przypomina mi, kim jestem u podstaw.

Ostatni weekend przyniósł coś jeszcze – spotkania. Stanęłam twarzą w twarz z ludźmi, których nie widziałam od lat, a którzy wciąż zajmują ważne, stałe miejsce w moim sercu. Rozmowy po latach są emocjonujące i niesamowicie ożywcze.

Pokazują, jak wiele wydarzyło się po drodze, jak dojrzały nasze marzenia i przewartościowały priorytety.

Pięknym, osobistym akcentem były urodziny mojej cudownej przyjaciółki. Kolejny moment na celebrację relacji, która przetrwała próby czasu.

Im jestem starsza, im większą liczbą projektów zarządzam i im szybciej pędzi świat, tym mocniej czuję, że najcenniejszym prezentem, jaki możemy podarować drugiemu człowiekowi, jest nasza absolutna, szczera obecność. 

Czasu nie da się kupić, wynegocjować ani odzyskać. To jedyna waluta na świecie, która nie podlega inflacji, a jej kurs z każdym rokiem tylko rośnie. Dlatego chwile spędzone z bliskimi są dziś dla mnie warte najwięcej.

Pisząc o Mazurach, nie idealizuję przeszłości i tego, co minęło. Wracam myślami z miłością i sentymentem też po to, by sprawdzić spójność swojego wewnętrznego kompasu. By spojrzeć w lustro i zapytać siebie: Gdzie jestem? I czy cele, które dziś realizuję, wciąż są wierne dziewczynie, która stąd wyruszyła w świat?

Nawiązując do tytułu: koniec końców, wszyscy jesteśmy bogaci dokładnie tym samym: ludźmi, którzy na nas czekają i chwilami, które zdążyliśmy z nimi przeżyć. Oby tego kapitału nie zabrała nam żadna koniunktura!

Polska mierzy się z falą upałów. Termometry biją rekordy, asfalt mięknie, a my z utęsknieniem wypatrujemy cienia i klimatyzacji.

Podczas mojego, dziś zakończonego, urlopu na Sycylii słońce było codziennym kompanem. Temperatury regularnie przekraczały 40 stopni. Morze było ciepłe, a opalanie się w większości odbywało się w cieniu.

Podczas wycieczki w głąb wyspy powietrze wręcz wibrowało od żaru. Spacerując po wiekowych uliczkach, co chwilę słyszałam: „Ale upał…”, „Nie da się wytrzymać”.

Nasza przewodniczka, kobieta o wielkiej klasie i spokoju, ucięła te utyskiwania jednym zdaniem: „Proszę Państwa, przyjechaliście na Sycylię. Jeśli te temperatury są dla Państwa wyzwaniem, następnym razem polecam Norwegię”.

Wszyscy wybuchnęli śmiechem. Ta riposta została z nami na dłużej, bo powrót do Polski okazał się prawdziwym sprawdzianem dla hartu ducha wszystkich uczestników wyjazdu.

Ponad półtorej godziny jazdy na lotnisko autobusem, w którym klimatyzacja okazała się jedynie wspomnieniem. A po przylocie… kolejna „sauna” na kółkach: duszny transfer z płyty lotniska do terminala. Bez klimatyzacji, przy zamkniętych oknach, postoje, powietrze niemal stojące w miejscu. Ludzie wokół byli skrajnie zmęczeni i bardzo poirytowani.

I właśnie wtedy wydarzyło się coś, co nazwałabym „małym cudem komunikacji”.

Jadąca z nami nastolatka, zamiast dołączyć do narzekających, uśmiechnęła się promiennie i powiedziała: „Dobrze, że ten autobus we Włoszech nas już zahartował”.

Jedno zdanie. I nagle w autokarze zrobiło się… lżej. Nie, temperatura nie spadła ani o stopień. Ale zmieniła się atmosfera.

Daniel Amen od lat przypomina, że emocje są zaraźliwe. Tak samo stres i lęk, jak spokój i optymizm. Doświadczyłam tego w ostatnich dniach. Kilka dni na południu, gdzie ludzie celebrują życie mimo pracy w skwarze, gdzie uśmiech jest tak naturalny jak espresso po obiedzie, a wieczorna kolacja to przede wszystkim uczta rozmowy i pięknych emocji, pozwoliło mi odsapnąć i wreszcie zwolnić.

Przed nami zapewne jeszcze wiele gorących dni. Dbajmy o siebie, pijmy dużo wody i szukajmy cienia – to zdrowy rozsądek. Ale pamiętajmy również o czymś, czego nie pokazują termometry.

O temperaturze naszych słów. Czasem naprawdę wystarczy jedna osoba, jedno zdanie, jeden uśmiech, by zmienić perspektywę całej grupy.

Bo nasze słowa mają potężną moc. Mogą podbijać frustrację, stając się paliwem dla zmęczenia, albo przynieść ulgę, której tak bardzo potrzebujemy. Czasami to właśnie jedno zdanie, wypowiedziane z lekkością i życzliwością, zostaje z nami najdłużej.

Czego życzę nam dzisiaj? Rozważnej reakcji na żar i umiejętności rozpraszania napięcia choćby jednym, dobrym słowem.

Wioletta

Piszę to na urlopie, o poranku, z pięknym widokiem za oknem. Mam poukładane myśli, sprzyja mi cisza, więc mogę spokojnie odtworzyć to, co czuję.

Dziś Dzień Ojca, a ja nie mogę przestać myśleć o naszym ostatnim rodzinnym spotkaniu. Patrzyłam na tatę i znowu mnie uderzyło: z roku na rok staje się bardziej kruchy, a w moich oczach wciąż jest tym samym gigantem, co wtedy, gdy miałam osiem lat i byłam pewna, że Tata może wszystko!

Mówi się, że mama kocha bezwarunkowo, a ojciec „za coś”. Nie wiem, ile w tym generalnie prawdy, ale u nas to działało. Poprzeczka wisiała wysoko. Bardzo.

Kiedy jako dziecko człapałam do domu z dobrą oceną, myśląc, że będzie ciastko i pochwała, mama głaskała mnie po głowie, a od taty słyszałam: „Stać cię na więcej”. I to była prawda. Wiem, że mogłam więcej.

Dziś myślę o tym z uśmiechem, choć przyznam – jako dzieciaka irytowało mnie to niesamowicie! A teraz? Teraz budzi mnie o piątej rano wewnętrzny głos, który brzmi dokładnie jak głos taty. Mówi: „Możesz lepiej”.

I cóż, to tata miał rację, a nie moja dziecięca, buntownicza natura. Dlatego nawet na urlopie nie odpuściłam porannych ćwiczeń. Dziś takie postawy wychowawcze bywają krytykowane, ale u nas po prostu działały.

Jest też historia, którą chcę opowiedzieć. Kiedy szukali z mamą miejsca do życia, wybrali Snopki koło Pisza. Nie dlatego, że było tam cudownie ani wygodnie. Tata po prostu przeliczył:

„W najgorszym wypadku, jeśli nie będzie nas stać na autobus, dzieci muszą mieć szansę dojść pieszo do szkoły średniej. Muszą mieć otwartą drogę w świat”. Tyle. Nie było wielkich narad rodzinnych ani długich dyskusji. Była decyzja i jej konsekwencje.

Pamiętam też sytuację, gdy zwróciłam się do niego z prośbą o pomoc w rozwiązaniu pewnego problemu. Ku mojemu zaskoczeniu, odmówił. Byłam zdziwiona, może nawet trochę rozczarowana.

Zapytałam wtedy: – Tato, dlaczego? Spojrzał na mnie spokojnie i odpowiedział: – Bo musicie nauczyć się radzić sobie sami. Co będzie, kiedy mnie już zabraknie?

Wtedy wydawało mi się to surowe. Dziś rozumiem, że nie była to odmowa z braku miłości. Wręcz przeciwnie – to była jedna z najtrudniejszych form miłości. Taka, która nie odbiera człowiekowi odpowiedzialności za własne życie.

Tata nie chciał wychować dzieci, które zawsze będą szukały ratunku u innych. Chciał wychować ludzi, którzy poradzą sobie nawet wtedy, gdy będzie bardzo trudno. Ludzi samodzielnych, odważnych i wierzących we własne możliwości. I chyba mu się udało.

Efekt? Wszyscy z naszej czwórki – ja i trzej bracia – skończyliśmy studia. I to nie jedne. Wiedza w naszym domu była świętością. Człowiek bez dyplomu wyższej uczelni okazał się życiowym strategiem.

Zadbał o to, żeby wszystkie jego dzieci zdobyły wykształcenie. To jest właśnie ta mądrość, której nie wyczytasz w żadnym podręczniku, bo nie da się jej zapisać. Ona multiplikuje się poprzez dawanie świadectwa.

Tato, wiem, że nie czytasz blogów. Ale i tak to napiszę.

Dziękuję za tę wysoko zawieszoną poprzeczkę. Za to, że nie odpuszczałeś, nawet kiedy widziałam, że miałeś na to ochotę. Za Snopki. Za tę drogę do szkoły, którą wyliczyłeś, zanim jeszcze wiedzieliśmy, że poprowadzi nas tak daleko. I za to, że wierzyłeś w nasz potencjał czasem bardziej niż my sami!

Wszystkim Ojcom życzę dziś wiele miłości i wdzięczności od dzieci. A nawet jeśli wasze dorosłe pociechy nie zawsze potrafią wyrazić emocje wprost, wiedzcie jedno: wasze głosy pobrzmiewają w ich życiu, czy chcą tego, czy nie.

Kocham Cię, TATO! ❤️